Το Διεθνές Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου Καναδά (Greek International Film Festival Tour of Canada – GIFFT) έχει εξελιχθεί σε κάτι πολύ περισσότερο από μία σειρά κινηματογραφικών προβολών. Στην έκτη διοργάνωσή του, από τις 24 Σεπτεμβρίου έως τις 4 Οκτωβρίου, το φεστιβάλ επιχειρεί να φέρει κοντά διαφορετικές γενιές της ελληνικής Διασποράς, αλλά και θεατές χωρίς ελληνική καταγωγή, έχοντας ως κοινό σημείο αναφοράς τον σύγχρονο ελληνικό κινηματογράφο.

Ο δημιουργός και εκτελεστικός διευθυντής του GIFFT, Σωτήρης (Στάνλεϊ) Παπούλκας, περιγράφει ως ιδανικό ένα κοινό στο οποίο οι μισοί θεατές θα έχουν ελληνικές ρίζες και οι υπόλοιποι θα επιλέγουν τις προβολές απλώς επειδή ενδιαφέρονται για το ελληνικό σινεμά.

Η πραγματικότητα σήμερα είναι διαφορετική, καθώς η πλειονότητα των θεατών παραμένει ελληνικής καταγωγής. Ωστόσο, περιστατικά όπως η σταθερή παρουσία μιας οικογένειας νοτιοασιατικής καταγωγής, η οποία παρακολουθεί εδώ και χρόνια το φεστιβάλ επειδή αγαπά τις ταινίες του, ενισχύουν την πεποίθηση των διοργανωτών ότι το GIFFT μπορεί να απευθυνθεί σε ένα πραγματικά πολυπολιτισμικό κοινό.

«Για ποιους Έλληνες κάνουμε σινεμά;»

Ένα από τα βασικά ερωτήματα που απασχολούν τον Παπούλκα είναι ποιο ακριβώς είναι το κοινό ενός ελληνικού φεστιβάλ στον Καναδά.

Οι Ελληνοκαναδοί δεν αποτελούν μια ενιαία ομάδα. Ανήκουν σε διαφορετικές γενιές, μιλούν διαφορετικές γλώσσες, έχουν μεγαλώσει με διαφορετικές κινηματογραφικές αναφορές και διατηρούν διαφορετική σχέση με την Ελλάδα.

Για τον λόγο αυτό, το GIFFT δεν θεωρεί ότι η ελληνική καταγωγή αρκεί από μόνη της για να οδηγήσει κάποιον στην κινηματογραφική αίθουσα. Κάθε ταινία επιλέγεται με βάση το κοινό στο οποίο μπορεί να απευθυνθεί και την ιστορία που έχει να αφηγηθεί.

Το φεστιβάλ παρουσιάζει παραγωγές από την Ελλάδα, αλλά και ταινίες άλλων χωρών με ελληνική συμμετοχή ή θεματολογία. Παράλληλα, δίνει βήμα σε κινηματογραφιστές ελληνικής καταγωγής που ζουν στον Καναδά, ανεξάρτητα από τη γλώσσα στην οποία δημιουργούν.

Περισσότερες από 300 ταινίες υποβάλλονται κάθε χρόνο, από τις οποίες διαμορφώνεται ένα πολυσυλλεκτικό πρόγραμμα με διαφορετικά είδη και κινηματογραφικές προσεγγίσεις.

Από το Τορόντο σε έντεκα πόλεις του Καναδά

Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του GIFFT είναι ο πανκαναδικός του χαρακτήρας.

Οι προβολές και οι δράσεις του πραγματοποιούνται σε έντεκα πόλεις: Βανκούβερ, Γουίνιπεγκ, Έντμοντον, Κάλγκαρι, Λονδίνο, Νιαγάρα, Οττάβα, Ρετζάινα, Τορόντο, Χάλιφαξ και Χάμιλτον.

Η επιτυχία αυτής της γεωγραφικής εξάπλωσης στηρίζεται σε τοπικές ομάδες, ελληνικές κοινότητες και συνεργάτες, οι οποίοι αναλαμβάνουν την οργάνωση και την προσέλκυση του κοινού.

Το Βανκούβερ αποτελεί μία από τις ισχυρότερες παρουσίες του φεστιβάλ, ενώ η Ρετζάινα αποτέλεσε μία από τις μεγαλύτερες εκπλήξεις. Παρά το μικρό μέγεθος της ελληνικής κοινότητας, κατάφερε να προσελκύσει σημαντικό αριθμό μη Ελλήνων θεατών, αποδεικνύοντας ότι η σωστή προβολή μπορεί να ανοίξει το ελληνικό σινεμά σε πολύ ευρύτερα ακροατήρια.

Το όνειρο του Νίκου Μιρκόπουλου

Η ιστορία του GIFFT συνδέεται στενά και με τον επιχειρηματία και ιδρυτή των Cinespace Film Studios, Νίκο Μιρκόπουλο.

Ο Παπούλκας είχε συζητήσει μαζί του τόσο την προοπτική μιας κινηματογραφικής συνεργασίας όσο και την ιδέα δημιουργίας του φεστιβάλ. Ο Νίκος Μιρκόπουλος δεν πρόλαβε να δει τη διοργάνωση να γίνεται πραγματικότητα, όμως το όραμά του συνέχισε να αποτελεί σημείο αναφοράς.

Ο αδελφός του, Στιβ Μιρκόπουλος, έγινε ένας από τους σημαντικότερους υποστηρικτές του GIFFT, έχοντας δηλώσει χαρακτηριστικά ότι στηρίζει το φεστιβάλ επειδή «ήταν όνειρο του Νίκου».

Σύμφωνα με αυτή τη φιλοσοφία, το φεστιβάλ δεν λειτουργεί απλώς ως χώρος προβολής ταινιών, αλλά ως μέσο ενίσχυσης των δεσμών της ελληνικής Ομογένειας με την Ελλάδα και ως εργαλείο διατήρησης της συλλογικής μνήμης και της πολιτιστικής ταυτότητας.

Από την πανδημία σε έναν πανκαναδικό θεσμό

Η πρώτη διοργάνωση του GIFFT πραγματοποιήθηκε το 2021, μέσα στις δύσκολες συνθήκες της πανδημίας της COVID-19.

Παρά τις αμφιβολίες για το κατά πόσο ήταν η κατάλληλη στιγμή, το εγχείρημα προχώρησε. Η ανταπόκριση δεν ήταν ίδια σε όλες τις προβολές, όμως το συνολικό αποτέλεσμα ήταν αρκετά ενθαρρυντικό ώστε το φεστιβάλ να συνεχιστεί και να επεκταθεί.

Για τον Παπούλκα, ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα παραμένει ακριβώς αυτή η ταυτόχρονη παρουσία σε έντεκα πόλεις, μέσα από τη συνεργασία διαφορετικών ελληνικών κοινοτήτων που μέχρι τότε είχαν περιορισμένη μεταξύ τους επαφή.

Η ιδέα της κοινής δράσης βρισκόταν, άλλωστε, στον πυρήνα του εγχειρήματος ήδη από τις πρώτες συζητήσεις το 2018 και το 2019: να δημιουργηθεί μία πολιτιστική πρωτοβουλία που θα μπορούσε να ξεπεράσει τα τοπικά όρια και να φέρει τις ελληνικές κοινότητες του Καναδά πιο κοντά.

Κινηματογράφος χωρίς πολιτιστικά σύνορα

Η προσπάθεια του GIFFT να απευθυνθεί πέρα από την ελληνική κοινότητα αποτυπώνεται και στις συνεργασίες του με άλλα εθνοπολιτισμικά φεστιβάλ.

Χαρακτηριστική είναι η συνεργασία με το ουγγρικό κινηματογραφικό φεστιβάλ του Τορόντο για την κοινή προβολή της ταινίας «Hen» του Γκιόργκι Πάλφι, στην οποία συμμετέχουν πολλοί Έλληνες ηθοποιοί.

Η λογική είναι απλή: εφόσον μια ταινία αφορά δύο πολιτιστικές κοινότητες, γιατί να μη συναντηθούν και οι δύο στην ίδια κινηματογραφική αίθουσα;

Με αυτό τον τρόπο, το GIFFT λειτουργεί σταδιακά και ως πεδίο διαπολιτισμικού διαλόγου.

Η νέα γενιά στο επίκεντρο

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στους νέους δημιουργούς ελληνικής καταγωγής στον Καναδά.

Νέοι σκηνοθέτες υποβάλλουν τις ταινίες τους στο φεστιβάλ αναζητώντας προβολή, αναγνώριση και επαγγελματικές επαφές. Ο στόχος της διοργάνωσης είναι να δημιουργηθούν σταδιακά γέφυρες ανάμεσα στους Καναδούς δημιουργούς ελληνικής καταγωγής και τους επαγγελματίες του κινηματογράφου στην Ελλάδα.

Προγράμματα ταινιών μικρού μήκους, εκδηλώσεις για νέους και δράσεις επαγγελματικής δικτύωσης μπορούν, σύμφωνα με τους διοργανωτές, να οδηγήσουν μελλοντικά ακόμη και σε κοινές παραγωγές.

Παράλληλα, η διεθνής επιτυχία ελληνικών παραγωγών, όπως η σειρά «Maestro in Blue», έχει συμβάλει στην αύξηση του ενδιαφέροντος για τη σύγχρονη ελληνική κινηματογραφική και τηλεοπτική δημιουργία.

Ιστορική μνήμη και σύγχρονη δημιουργία

Το πρόγραμμα του GIFFT δεν περιορίζεται στην ψυχαγωγία.

Περιλαμβάνει έργα που συνδέονται με την ιστορική μνήμη και την ελληνική πολιτιστική εμπειρία, όπως το ντοκιμαντέρ «Caught in the Crossfire», για τους Καναδούς στρατιωτικούς που υπηρέτησαν στην ειρηνευτική αποστολή στην Κύπρο.

Παράλληλα, το φεστιβάλ τιμά σημαντικές προσωπικότητες του ελληνικού κινηματογράφου, όπως τον Παντελή Βούλγαρη, ενώ στο πρόγραμμα εντάσσονται σύγχρονες ελληνικές παραγωγές διαφορετικού χαρακτήρα, από κοινωνικά δράματα έως θρησκευτικές και ιστορικές ταινίες.

Οι προβολές συνοδεύονται συχνά από την παρουσία ηθοποιών και σκηνοθετών, δίνοντας τη δυνατότητα στους θεατές να συζητήσουν μαζί τους και να γνωρίσουν καλύτερα τη δημιουργική διαδικασία.

Μια μορφή πολιτιστικής διπλωματίας

Το ίδιο το φεστιβάλ έχει πλέον αποκτήσει διαστάσεις που ξεπερνούν τον κινηματογράφο.

Οι πολιτιστικές δράσεις, τα αφιερώματα, οι συζητήσεις με δημιουργούς και η συνεργασία διαφορετικών κοινοτήτων το μετατρέπουν σταδιακά σε μια μορφή άτυπης πολιτιστικής διπλωματίας.

Ο στόχος δεν είναι απλώς η διατήρηση μιας στατικής εικόνας της ελληνικότητας, αλλά η παρουσίαση ενός πολιτισμού ζωντανού, σύγχρονου και εξελισσόμενου.

Η συμβολή του Σωτήρη Παπούλκα στην προσπάθεια αυτή αναγνωρίστηκε και επίσημα στην έναρξη της φετινής διοργάνωσης, όταν ο γενικός πρόξενος της Ελλάδας στο Τορόντο, Ιωάννης Χατζαντωνάκης, και η πολιτιστική σύμβουλος του Γενικού Προξενείου, Δρ Μαριλένα Γρίβα, του απένειμαν τιμητική διάκριση για την προώθηση του ελληνικού κινηματογράφου.

Η μεγάλη πρόκληση της επόμενης ημέρας

Παρά την επιτυχία και τα σχέδια επέκτασης, το μέλλον του GIFFT συνοδεύεται και από μια σημαντική ανησυχία: τη διαδοχή.

Η λειτουργία ενός φεστιβάλ σε έντεκα πόλεις απαιτεί τεράστιο όγκο εργασίας, πολλές φορές σε εθελοντική βάση. Οι περιορισμένοι οικονομικοί πόροι δυσκολεύουν την πρόσληψη μόνιμου προσωπικού, ενώ η κόπωση των ανθρώπων που κρατούν τέτοιες διοργανώσεις ζωντανές είναι ένα πρόβλημα που απασχολεί όχι μόνο το GIFFT αλλά και πολλά αντίστοιχα ελληνικά φεστιβάλ του εξωτερικού.

Για τον Παπούλκα, επομένως, το σημαντικότερο ερώτημα για το μέλλον δεν αφορά τόσο το αν υπάρχουν ιδέες για την περαιτέρω ανάπτυξη του φεστιβάλ, αλλά ποιος θα αναλάβει να τις υλοποιήσει.

Και κυρίως, ποιος θα θελήσει να συνεχίσει την προσπάθεια διατηρώντας την αρχική αποστολή της: να φέρνει κοντά γενιές, κοινότητες και πολιτισμούς μέσα από τον ελληνικό κινηματογράφο.

(ΕΘΝΙΚΟΣ ΚΗΡΥΞ)