Σε μια σημαντική συμφωνία για το μέλλον ενός από τα εμβληματικότερα μνημεία της Ρωμιοσύνης προχώρησε σήμερα το Οικουμενικό Πατριαρχείο, με αντικείμενο τη διαχείριση και αξιοποίηση του συγκροτήματος του Ελληνικού Ορφανοτροφείου της Πριγκήπου.

Η συμφωνία υπογράφηκε στο κτήριο της Μαρασλείου Σχολής στο Φανάρι από τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο και τον Serdar Bilgili, πρόεδρο του Ομίλου Bilgili Holding, ο οποίος δραστηριοποιείται στον τομέα των επενδύσεων σε ακίνητα. Παρούσα ήταν και η Κωστάντζα Σμπώκου-Κωνσταντακοπούλου, εκ μέρους της ENSOFI Holding, ελληνικής εταιρείας που δραστηριοποιείται στη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη και στις επενδύσεις ακινήτων.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Οικουμενικού Πατριαρχείου, η συνεργασία του Πατριαρχείου με τις εταιρείες Bilgili Holding και ENSOFI Holding εντάσσεται στο διαχρονικό ενδιαφέρον του για τη διάσωση, προστασία και ανάδειξη του ιστορικού αυτού συγκροτήματος, το οποίο αποτελεί σημείο αναφοράς για την ιστορία της ελληνικής κοινότητας της Κωνσταντινούπολης.

Στην τελετή υπογραφής παρέστησαν, μεταξύ άλλων, ο Σεβ. Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας κ. Μακάριος, πρόεδρος της ειδικής Επιτροπής του Οικουμενικού Πατριαρχείου που μελέτησε και οριστικοποίησε τη συμφωνία, καθώς και ο Παντελεήμων Βίγκας, Άρχων Μέγας Χαρτοφύλαξ του Πατριαρχείου, ο οποίος τα τελευταία χρόνια συντόνισε τις σχετικές ενέργειες για το ζήτημα του Ορφανοτροφείου. Παρόντες ήταν επίσης συνοδικοί Μητροπολίτες, στελέχη του Πατριαρχείου και υψηλόβαθμα στελέχη των δύο εταιρειών.

Ένα μνημείο με βαριά ιστορία

Το Ελληνικό Ορφανοτροφείο της Πριγκήπου αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα ξύλινα κτήρια στην Ευρώπη και ένα μνημείο με ιδιαίτερη ιστορική, αρχιτεκτονική και συμβολική αξία. Το πενταώροφο οικοδόμημα, με 206 δωμάτια, κατασκευάστηκε το 1898 από τον Γάλλο αρχιτέκτονα Αλεξάντρ Βαλορί, αρχικά ως πολυτελές ξενοδοχείο με την ονομασία «Pringipos Palace», για την εταιρεία που διαχειριζόταν και το γνωστό Orient Express.

Ωστόσο, η λειτουργία του ως ξενοδοχείου και καζίνο δεν προχώρησε, καθώς ο σουλτάνος Αμπντούλ Χαμίτ Β΄ αρνήθηκε να παραχωρήσει τη σχετική άδεια. Το κτήριο αγοράστηκε στη συνέχεια από την Ελένη Ζαρίφη, σύζυγο εύπορου Έλληνα τραπεζίτη της Κωνσταντινούπολης, η οποία το δώρισε στο Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Από το 1903, το κτήριο λειτούργησε ως ορφανοτροφείο και φιλοξένησε περίπου 5.800 ορφανά παιδιά της ελληνικής μειονότητας. Η λειτουργία του συνεχίστηκε έως το 1964, όταν έκλεισε μέσα στο κλίμα πολιτικής έντασης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας λόγω του Κυπριακού.

Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, το άλλοτε επιβλητικό συγκρότημα εγκαταλείφθηκε και υπέστη σοβαρές φθορές από τον χρόνο και τις φυσικές καταστροφές, με αποτέλεσμα να μετατραπεί σταδιακά σε ερείπιο.

Από τη δικαστική δικαίωση στις προσπάθειες αποκατάστασης

Το 1997 το κτήριο κατασχέθηκε από την τουρκική κυβέρνηση, ωστόσο το Οικουμενικό Πατριαρχείο προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Το 2010, το ΕΔΔΑ αποφάσισε την επιστροφή του ακινήτου στο Πατριαρχείο, σηματοδοτώντας μια ιδιαίτερα σημαντική δικαίωση.

Η απόφαση αυτή αποτέλεσε την αφετηρία για τις προσπάθειες εξεύρεσης της καταλληλότερης λύσης για τη διάσωση και αξιοποίηση του ιστορικού συγκροτήματος. Πρόκειται, μάλιστα, για το μοναδικό ακίνητο για το οποίο το Οικουμενικό Πατριαρχείο διαθέτει τίτλους ιδιοκτησίας στο όνομά του.

Το 2018, η Europa Nostra ενέταξε το Ελληνικό Ορφανοτροφείο της Πριγκήπου στον κατάλογο των επτά πιο απειλούμενων μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ευρώπη, υπογραμμίζοντας την επείγουσα ανάγκη προστασίας του. Τον Αύγουστο του 2022, οι τουρκικές αρχές έδωσαν την έγκρισή τους για την έναρξη των έργων αποκατάστασης.

Η νέα συμφωνία θεωρείται ένα ακόμη καθοριστικό βήμα στην πορεία διάσωσης και επαναξιοποίησης του ιστορικού αυτού μνημείου, το οποίο συνδέεται άρρηκτα με τη μνήμη, την κοινωνική προσφορά και την παρουσία του Ελληνισμού στην Κωνσταντινούπολη.

(ertnews.gr)