Σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς αποσπάσεων των Ελλήνων εκπαιδευτικών σε σχολικές μονάδες του εξωτερικού φέρνει νέα υπουργική απόφαση της υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφίας Ζαχαράκη, η οποία δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 19 Οκτωβρίου 2026. Οι νέες ρυθμίσεις αφορούν τόσο τη διαδικασία επιλογής και ανάκλησης των αιτήσεων όσο και τις δυνατότητες παράτασης της υπηρεσίας στο εξωτερικό.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει αυστηρότερες κυρώσεις για τους εκπαιδευτικούς που αποσύρουν εκπρόθεσμα την αίτησή τους ή δεν αναλαμβάνουν υπηρεσία στη χώρα τοποθέτησής τους. Παράλληλα, καθορίζονται οι προϋποθέσεις για την παράταση των αποσπάσεων, με δυνατότητα παραμονής έως και εννέα συνολικά έτη σε εξαιρετικές περιπτώσεις.

Οι αλλαγές παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις ελληνικές εκπαιδευτικές κοινότητες του εξωτερικού, καθώς συνδέονται άμεσα με τη στελέχωση των σχολείων και τη διασφάλιση της συνέχειας της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης.

Αυστηρότερες ποινές για την ανάκληση αιτήσεων

Μία από τις βασικότερες αλλαγές αφορά τις προθεσμίες εντός των οποίων οι ενδιαφερόμενοι εκπαιδευτικοί μπορούν να ανακαλέσουν την αίτηση απόσπασής τους.

Σύμφωνα με τη νέα απόφαση, η ανάκληση επιτρέπεται από την ημερομηνία δημοσίευσης των προσωρινών αξιολογικών πινάκων έως τη λήξη της προθεσμίας υποβολής ενστάσεων.

Όσοι υποβάλουν αίτημα ανάκλησης μετά την παρέλευση της συγκεκριμένης προθεσμίας εξακολουθούν να περιλαμβάνονται στους τελικούς αξιολογικούς πίνακες, με βάση τη μοριοδότησή τους και τη σειρά προτίμησης των χωρών που έχουν δηλώσει.

Ιδιαίτερα αυστηρές είναι οι συνέπειες για όσους ανακαλέσουν την αίτησή τους μετά την κύρωση των τελικών πινάκων ή δεν παρουσιαστούν για ανάληψη υπηρεσίας μετά την έκδοση της σχετικής απόφασης.

Στις περιπτώσεις αυτές προβλέπεται η διαγραφή τους από τους πίνακες για όλες τις δηλωθείσες επιλογές, ο αποκλεισμός τους από κάθε διαδικασία απόσπασης στο εξωτερικό κατά το ίδιο έτος και η απαγόρευση υποβολής νέας αίτησης για τα δύο επόμενα σχολικά έτη.

Με τις συγκεκριμένες ρυθμίσεις επιδιώκεται ο περιορισμός των αιφνίδιων κενών που δημιουργούνται στις ελληνικές σχολικές μονάδες του εξωτερικού όταν εκπαιδευτικοί αποσύρουν την υποψηφιότητά τους ή δεν αναλαμβάνουν τελικά τα καθήκοντά τους.

Παρατάσεις αποσπάσεων με και χωρίς επιμίσθιο

Η υπουργική απόφαση αποσαφηνίζει επίσης τις διαδικασίες παράτασης της υπηρεσίας των αποσπασμένων εκπαιδευτικών.

Η βασική διάρκεια απόσπασης με αποδοχές στην Ελλάδα και ειδικό επιμίσθιο στο εξωτερικό είναι τρία σχολικά έτη. Προβλέπεται δυνατότητα παράτασης για δύο ακόμη έτη με επιμίσθιο, κατόπιν αίτησης του ενδιαφερόμενου, αξιολόγησης και εισήγησης του αρμόδιου Συντονιστή Εκπαίδευσης, καθώς και σύμφωνης γνώμης της αρμόδιας υπηρεσίας του Υπουργείου Παιδείας.

Μετά τη συμπλήρωση της πενταετίας, παρέχεται δυνατότητα παράτασης για ένα επιπλέον σχολικό έτος, χωρίς ωστόσο την καταβολή του ειδικού επιμισθίου. Στην περίπτωση αυτή, ο εκπαιδευτικός εξακολουθεί να λαμβάνει τις τακτικές αποδοχές του στην Ελλάδα.

Παράλληλα, εξακολουθούν να προβλέπονται ειδικές περιπτώσεις παρατάσεων που συνδέονται με την ολοκλήρωση της αρχικής θητείας ή με άλλες διατάξεις της νομοθεσίας για την ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό.

Δυνατότητα παραμονής έως και εννέα έτη

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη για κατ’ εξαίρεση παράταση της απόσπασης πέραν της εξαετίας.

Συγκεκριμένα, εκπαιδευτικοί που έχουν ήδη συμπληρώσει έξι έτη συνεχούς υπηρεσίας στο εξωτερικό μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να παραμείνουν για έως τρία επιπλέον σχολικά έτη, φτάνοντας συνολικά τα εννέα χρόνια.

Η δυνατότητα αυτή αφορά περιπτώσεις στις οποίες η παράταση επιβάλλεται από διακρατικές συμφωνίες ή υφίστανται επείγουσες υπηρεσιακές ανάγκες και δεν είναι εφικτή η αντικατάσταση του εκπαιδευτικού.

Η παράταση δεν χορηγείται αυτομάτως, αλλά απαιτεί σχετικές εισηγήσεις και έγκριση από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Κατά τη διάρκεια της πρόσθετης παραμονής, οι εκπαιδευτικοί λαμβάνουν τις αποδοχές τους από την Ελλάδα, χωρίς ειδικό επιμίσθιο εξωτερικού.

Η ρύθμιση αυτή δημιουργεί τη δυνατότητα διατήρησης έμπειρου εκπαιδευτικού προσωπικού σε σχολικές μονάδες όπου η κάλυψη των αναγκών αποδεικνύεται δύσκολη.

Τα κριτήρια επιλογής για την ανανέωση των αποσπάσεων

Η νέα απόφαση καθορίζει επίσης συγκεκριμένη σειρά προτεραιότητας όταν οι ενδιαφερόμενοι για παράταση της απόσπασής τους είναι περισσότεροι από τις διαθέσιμες θέσεις.

Πρώτο κριτήριο αποτελεί το επίπεδο γνώσης της γλώσσας της χώρας υποδοχής. Ακολουθούν κοινωνικά και οικογενειακά κριτήρια, όπως η χηρεία με προστατευόμενα τέκνα, η ιδιότητα μέλους μονογονεϊκής οικογένειας, η διαζευγμένη οικογενειακή κατάσταση με επιμέλεια τέκνων και ο αριθμός των παιδιών.

Στην τελευταία θέση της προβλεπόμενης ιεράρχησης βρίσκεται η συνολική προϋπηρεσία του εκπαιδευτικού, με αφετηρία τη δημοσίευση του διορισμού του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Σε περίπτωση ισοβαθμίας, λαμβάνονται υπόψη η ημερομηνία και η σειρά δημοσίευσης του διορισμού στο σχετικό ΦΕΚ.

Στο επίκεντρο η λειτουργία των ελληνικών σχολείων του εξωτερικού

Οι νέες ρυθμίσεις επηρεάζουν άμεσα τους εκπαιδευτικούς που υπηρετούν ή επιθυμούν να υπηρετήσουν σε ελληνόγλωσσες εκπαιδευτικές μονάδες της Ευρώπης, της Αμερικής, της Αυστραλίας, της Αφρικής και άλλων περιοχών όπου δραστηριοποιούνται ελληνικές κοινότητες.

Η αποτελεσματική στελέχωση των σχολείων του εξωτερικού αποτελεί διαχρονικά σημαντικό ζήτημα για την ομογένεια, καθώς η έλλειψη εκπαιδευτικών μπορεί να επηρεάσει την εύρυθμη λειτουργία των σχολικών μονάδων και τη συνέχεια των εκπαιδευτικών προγραμμάτων.

Η αυστηροποίηση των διαδικασιών ανάκλησης αποσκοπεί στον καλύτερο προγραμματισμό των τοποθετήσεων, ενώ οι δυνατότητες παράτασης της υπηρεσίας μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση περιπτώσεων όπου δεν υπάρχουν άμεσα διαθέσιμοι αντικαταστάτες.

Παράλληλα, η σύνδεση των παρατάσεων με υπηρεσιακά, γλωσσικά και κοινωνικά κριτήρια διαμορφώνει ένα συγκεκριμένο πλαίσιο αξιολόγησης των σχετικών αιτημάτων.

Η εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων αναμένεται να απασχολήσει τόσο τους εκπαιδευτικούς όσο και τους ομογενειακούς φορείς που στηρίζουν την ελληνόγλωσση εκπαίδευση. Η επαρκής στελέχωση των σχολείων και η διατήρηση της ποιότητας της διδασκαλίας παραμένουν κρίσιμες προϋποθέσεις για τη μετάδοση της ελληνικής γλώσσας και του πολιτισμού στις νεότερες γενιές του απόδημου Ελληνισμού.