Η ιστορία, ο πολιτισμός και η θρησκευτική παράδοση της Ανατολικής Θράκης θα βρεθούν στο επίκεντρο του 6ου Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου που διοργανώνει η Ιερά Μητρόπολη Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς, από τις 16 έως τις 18 Οκτωβρίου 2026, στη Θεσσαλονίκη και στους Νέους Επιβάτες του Δήμου Θερμαϊκού.

Το συνέδριο, με τίτλο «Ανατολική Θράκη – Ιστορία, Πολιτισμός και Αγιολογία», εντάσσεται στον ευρύτερο θεματικό κύκλο «Ελληνισμός και Οικουμένη», μια πρωτοβουλία της Ιεράς Μητροπόλεως που αποσκοπεί στην ανάδειξη της ιστορικής παρουσίας, της πολιτιστικής κληρονομιάς και της θρησκευτικής παράδοσης του Ελληνισμού πέρα από τα σύνορα του σύγχρονου ελληνικού κράτους.

Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου για την παρουσίαση του προγράμματος, ο Μητροπολίτης Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς Ιουστίνος υπογράμμισε τον ιδιαίτερο δεσμό της τοπικής Εκκλησίας με τις ιστορικές πατρίδες των προσφυγικών πληθυσμών. Όπως σημείωσε, η Μητρόπολη, έχοντας έντονο προσφυγικό χαρακτήρα, διατηρεί σταθερό ενδιαφέρον για τη μελέτη και τη διαφύλαξη της μνήμης των περιοχών από τις οποίες προήλθαν οι πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα.

Από την αρχαιότητα έως τον ξεριζωμό των Θρακιωτών

Οι εργασίες του συνεδρίου θα καλύψουν ένα ευρύ ιστορικό και επιστημονικό φάσμα, από την αρχαιότητα και τη βυζαντινή περίοδο έως τη νεότερη ιστορία της Ανατολικής Θράκης. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στις ιστορικές εξελίξεις των αρχών του 20ού αιώνα, στους διωγμούς και στις μετακινήσεις των ελληνικών πληθυσμών, καθώς και στη διατήρηση της προσφυγικής μνήμης.

Στο συνέδριο θα συμμετάσχουν πανεπιστημιακοί και ερευνητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό, εκπροσωπώντας επιστημονικά πεδία όπως η Ιστορία, η Θεολογία, η Γλωσσολογία, η Λαογραφία, η Αρχιτεκτονική και η Ιστορία της Τέχνης.

Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει η συμμετοχή επιστημόνων από την Τουρκία, μεταξύ των οποίων πανεπιστημιακός καθηγητής που θα αναφερθεί στη νεότερη ιστορία της Ανατολικής Θράκης και στα γεγονότα που σημάδεψαν την περιοχή από το 1914 και έπειτα.

Η διεθνής συμμετοχή, με εισηγητές επίσης από τη Ρουμανία, τη Σερβία και τη Βουλγαρία, αναδεικνύει τον διεπιστημονικό χαρακτήρα της διοργάνωσης και προσφέρει τη δυνατότητα προσέγγισης της ιστορικής διαδρομής της περιοχής μέσα από διαφορετικές ερευνητικές οπτικές.

Η οικουμενικότητα του Ελληνισμού και η διατήρηση της ιστορικής μνήμης

Κεντρικός άξονας της διοργάνωσης αποτελεί η ανάδειξη της οικουμενικής διάστασης του Ελληνισμού, όπως αυτή αποτυπώνεται στην ιστορική παρουσία ελληνικών κοινοτήτων σε περιοχές πέρα από τα σημερινά σύνορα της Ελλάδας.

Ο Μητροπολίτης Ιουστίνος επισήμανε ότι η ελληνική ιστορική και πολιτιστική παρουσία δεν περιορίζεται γεωγραφικά στο σύγχρονο ελληνικό κράτος, αλλά συνδέεται με τόπους στους οποίους αναπτύχθηκαν επί αιώνες σημαντικές κοινότητες, θρησκευτικά κέντρα και πολιτιστικές παραδόσεις.

Παράλληλα, τόνισε τη σημασία της επιστημονικής έρευνας για την τεκμηρίωση της ιστορικής πραγματικότητας, επισημαίνοντας ότι η μελέτη του παρελθόντος οφείλει να αναγνωρίζει τόσο τις οδυνηρές ιστορικές εμπειρίες όσο και τα λάθη που ενδεχομένως διαπράχθηκαν από διαφορετικές πλευρές.

Μέσα από τις εισηγήσεις και τις επιστημονικές συζητήσεις, το συνέδριο φιλοδοξεί να συμβάλει στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και στην ανάδειξη της πολιτιστικής και εκκλησιαστικής κληρονομιάς της Ανατολικής Θράκης.

Στη Θεσσαλονίκη και στους Νέους Επιβάτες οι εργασίες

Η έναρξη του συνεδρίου θα πραγματοποιηθεί στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης, όπου θα διεξαχθεί η πανηγυρική συνεδρία με χαιρετισμούς εκπροσώπων του Οικουμενικού Πατριαρχείου, άλλων Πατριαρχείων, της Εκκλησίας της Ελλάδος, της κυβέρνησης και της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Στη συνέχεια, οι εργασίες θα μεταφερθούν στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Θερμαϊκού, στους Νέους Επιβάτες.

Η επιλογή της συγκεκριμένης περιοχής έχει ιδιαίτερο ιστορικό και συμβολικό χαρακτήρα, καθώς οι Νέοι Επιβάτες και η γειτονική Αγία Τριάδα αποτέλεσαν τόπους εγκατάστασης σημαντικού αριθμού προσφύγων από την Ανατολική Θράκη κατά τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα.

Σύμφωνα με τον Μητροπολίτη Ιουστίνο, η μεταφορά των συνεδριακών εργασιών εκτός του κέντρου της Θεσσαλονίκης εξυπηρετεί τόσο την ανάγκη αποκέντρωσης των επιστημονικών και πολιτιστικών εκδηλώσεων όσο και την επιθυμία ουσιαστικής σύνδεσης της διοργάνωσης με τις τοπικές κοινωνίες που διατηρούν ζωντανή την προσφυγική τους κληρονομιά.

Το 6ο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο «Ελληνισμός και Οικουμένη» φιλοδοξεί, έτσι, να αποτελέσει έναν χώρο επιστημονικού διαλόγου και ιστορικού αναστοχασμού, αναδεικνύοντας την Ανατολική Θράκη ως έναν τόπο με πλούσια ιστορία, σημαντική πολιτιστική δημιουργία και βαθιές παραδόσεις, η μνήμη των οποίων εξακολουθεί να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της συλλογικής ταυτότητας των προσφυγικών κοινοτήτων.

(ΑΠΕ)