Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για την εθνική επέτειο της 25ης Μαρτίου, το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας πραγματοποίησε επετειακή εκδήλωση, κατά την οποία αναδείχθηκε ο καθοριστικός ρόλος της ελληνικής παρουσίας στην Οδησσό και οι ιστορικές συνθήκες που οδήγησαν στην ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας το 1814.

Τον πανηγυρικό της ημέρας εκφώνησε ο αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών της Σχολής Οικονομικών και Περιφερειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Ιωάννης Καρράς. Στην ομιλία του παρουσίασε το ευρύτερο ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύχθηκε η ελληνική κοινότητα στην Οδησσό, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για τη συγκρότηση της Φιλικής Εταιρείας.

Ο κ. Καρράς αναφέρθηκε στους ιδρυτές της οργάνωσης, τον Εμμανουήλ Ξάνθο, τον Αθανάσιο Τσακάλωφ και τον Νικόλαο Σκουφά, επισημαίνοντας ότι επρόκειτο για πρόσωπα χωρίς ιδιαίτερη κοινωνική προβολή. Παράλληλα, έκανε αναφορά και στον Παναγιώτη Αναγνωστόπουλο, ο οποίος αργότερα υποστήριξε ότι συγκαταλεγόταν στους ιδρυτές. Όπως υπογράμμισε, η λειτουργία της Φιλικής Εταιρείας βασίστηκε σε διακριτικές και καλά οργανωμένες πρακτικές, με τις μυστικές συναντήσεις να πραγματοποιούνται σε ιδιωτικές κατοικίες, συχνά με πρόσχημα απλές κοινωνικές δραστηριότητες, όπως παιχνίδια τράπουλας, οι οποίες όμως κατέληγαν σε κατήχηση και μύηση νέων μελών.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη σημασία της οργάνωσης της ελληνικής κοινότητας στην Οδησσό, όπου οι Έλληνες κατοικούσαν σε μια μορφή εθνοτικής συνοικίας, γεγονός που ενίσχυσε τη συνοχή και την αποτελεσματικότητα της Φιλικής Εταιρείας. Επιπλέον, επισημάνθηκε ότι η ελληνική διασπορά της εποχής κατάφερε να αξιοποιήσει υπάρχοντα δίκτυα και να αναπτύξει ένα ευρύ και ευέλικτο ιδεολογικό πλαίσιο, μέσα σε ένα περιβάλλον ποικίλων ταυτοτήτων στη Ρωσική Αυτοκρατορία των αρχών του 19ου αιώνα.

Συνδέοντας το ιστορικό παρελθόν με τη σύγχρονη πραγματικότητα, ο κ. Καρράς υπογράμμισε τη σημασία της συλλογικής δράσης και της εγρήγορσης σε έναν κόσμο που συνεχίζει να αντιμετωπίζει πολέμους και συγκρούσεις. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, η ανάγκη για «φιλικές εταιρείες» –δηλαδή για δίκτυα συνεργασίας και αλληλεγγύης– παραμένει επίκαιρη, ενώ τόνισε και τη σημασία της σάτιρας ως εργαλείου αμφισβήτησης και ελευθερίας.

Ανοίγοντας την εκδήλωση, ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, καθηγητής Στυλιανός Δ. Κατρανίδης, επισήμανε ότι η φλόγα της Επανάστασης δεν περιορίστηκε στον ελλαδικό χώρο, αλλά ξεκίνησε σε μεγάλο βαθμό από τον ελληνισμό της Διασποράς. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην Οδησσό, την οποία χαρακτήρισε σημαντικό εμπορικό και πνευματικό κέντρο της ελληνικής παρουσίας στη Ρωσική Αυτοκρατορία, όπου αναπτύχθηκε μια δυναμική κοινότητα εμπόρων και λογίων, σε στενή επαφή με τις ιδέες του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, διαμορφώθηκαν νέες αντιλήψεις για την ελευθερία, την πολιτική οργάνωση και την έννοια του έθνους.

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης, τιμήθηκαν επίσης τα μέλη του ειδικού εκπαιδευτικού, εργαστηριακού και διοικητικού προσωπικού του Πανεπιστημίου Μακεδονίας που συνταξιοδοτήθηκαν το 2025, ενώ η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με μουσικό πρόγραμμα.

(ΑΠΕ-ΜΠΕ)