Από τις 21 έως τις 23 Ιανουαρίου 2026, η Αθήνα αποτέλεσε πεδίο γόνιμου διαλόγου ανάμεσα στον αρχαίο και τον σύγχρονο κόσμο, φιλοξενώντας το Τρίτο Διεθνές Συνέδριο του To Hellenikon με τίτλο: «Πέρα από τη Θάλασσα – Ελλάδα και Ιταλία ανάμεσα στο αρχαίο και το σύγχρονο». Η διοργάνωση, που τελούσε υπό την αιγίδα της Πανεπιστημιακής Ένωσης για τη Μελέτη του Ελληνικού Κόσμου, αποτέλεσε τη συνέχεια δύο επιτυχημένων προηγούμενων συνεδρίων στο Ναύπλιο (Ιούνιος 2024) και στην Ιθάκη (Ιούλιος 2025), αφιερωμένων στην ελληνική ταυτότητα και στον νόστο αντίστοιχα.

Το συνέδριο συνδιοργανώθηκε από το Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών και την Ιταλική Αρχαιολογική Σχολή Αθηνών, με την επίσημη υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και του Υπουργείου Εξωτερικών της Ελληνικής Δημοκρατίας, και στόχευσε στη δημιουργία ενός ευρέος και ουσιαστικού διεπιστημονικού διαλόγου.

Οι θεματικές συνεδρίες κάλυψαν ένα ευρύ φάσμα ερευνητικών πεδίων, από γλώσσες, κείμενα και παραδόσεις, έως λατρείες και τελετουργίες, χώρους και μορφές του μύθου, πολιτικές και φιλοσοφικές αντιλήψεις, καθώς και τα ταξίδια και τη διακίνηση της γνώσης στη Μεσόγειο από την αρχαιότητα έως τη σύγχρονη εποχή.

Η πρώτη ημέρα, Παρασκευή 21 Ιανουαρίου, ξεκίνησε με χαιρετισμούς από τους θεσμικούς φορείς και την παρουσίαση του τόμου Pattisson 47 με τίτλο «Η ιστορία του Ιταλικού Μορφωτικού Ινστιτούτου Αθηνών»(Athens, 2024). Ακολούθησαν εισηγήσεις που εστίασαν στις συγκρούσεις και στις διαδικασίες διαμεσολάβησης στη Μεσόγειο της αρχαιότητας, καθώς και στην κίνηση γλωσσών, κειμένων και πολιτισμικών παραδόσεων ανάμεσα στην Ελλάδα και την Ιταλία.

Οι εργασίες της δεύτερης και τρίτης ημέρας, στις 22 και 23 Ιανουαρίου, πραγματοποιήθηκαν στις εγκαταστάσεις της Ιταλικής Αρχαιολογικής Σχολής Αθηνών, με ελεύθερη είσοδο και χωρίς προεγγραφή. Οι συνεδρίες εμβάθυναν σε ζητήματα γλώσσας και πολιτισμικής μετάδοσης, θρησκευτικών πρακτικών, μυθολογικών μορφών, πολιτικής σκέψης και φιλοσοφικών προσεγγίσεων, αναδεικνύοντας παράλληλα τα ταξίδια και τις διαδρομές της γνώσης που ιστορικά συνέδεσαν την Ελλάδα και την Ιταλία.

Ο θεσμός To Hellenikon, που ιδρύθηκε από Ιταλούς επιστήμονες με στόχο τη διεπιστημονική έρευνα και τη μεθοδολογική ευαισθησία, ανέδειξε για ακόμη μία φορά τον ελληνικό κόσμο ως μια ζωντανή διαδρομή κειμένων, ιστοριών, εικόνων και ιδεών, η οποία παραμένει ενεργή και δημιουργική μέσα στον χρόνο.

Η συνεργασία σημαντικών πολιτιστικών φορέων των δύο χωρών και η στήριξη των αρμόδιων κρατικών υπηρεσιών υπογράμμισαν τη σημασία της συνεχούς ανταλλαγής γνώσεων και του διαπολιτισμικού διαλόγουανάμεσα στην Ελλάδα και την Ιταλία. Όπως τόνισαν οι διοργανωτές, στόχος του συνεδρίου ήταν όχι μόνο η παρουσίαση νέων ερευνητικών προσεγγίσεων, αλλά και η ενίσχυση της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας μέσα από συνέργειες, επαφές και κοινά ερευνητικά οράματα.

Το Τρίτο Διεθνές Συνέδριο του To Hellenikon ανέδειξε τελικά τη σχέση Ελλάδας–Ιταλίας ως έναν πολύπλευρο και διαχρονικό πυρήνα πολιτισμικής δημιουργίας, ικανό να φωτίσει εκ νέου τη «γενεσιουργό ιδέα» του ελληνικού πολιτισμού μέσα στη Μεσόγειο και τη Δύση, επιβεβαιώνοντας τη διαρκή ζωτικότητα και επικαιρότητά της.