Ένας ανεκτίμητος θησαυρός της ιστορίας του Ελληνισμού είναι πλέον διαθέσιμος στο παγκόσμιο κοινό. Το Ψηφιακό Αρχείο του Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας, το οποίο ολοκληρώθηκε πρόσφατα και λειτουργεί μέσα από τις ψηφιακές δομές του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ανοίγει σε ερευνητές, μαθητές, φοιτητές και κάθε ενδιαφερόμενο ένα μοναδικό παράθυρο στην ιστορία του απόδημου και υπόδουλου Ελληνισμού από τον 15ο έως τον 20ό αιώνα.

Το αρχείο συνδέει ιστορικά και πολιτιστικά τη Βενετία, τη Θεσσαλονίκη, το Βυζάντιο, τον ελληνισμό της Διασποράς και την πορεία της Ελληνικής Κοινότητας Βενετίας. Μέσα από κατάστιχα, έγγραφα, χειρόγραφα, παλαίτυπα, εικόνες, κειμήλια και έργα τέχνης, αναδεικνύεται η μακρά παρουσία των Ελλήνων στη Γαληνοτάτη και ο καθοριστικός ρόλος που διαδραμάτισαν στη διατήρηση της γλώσσας, της πίστης, της παιδείας και της ιστορικής μνήμης.

Η σχέση Θεσσαλονίκης και Βενετίας αποκτά ιδιαίτερη σημασία ήδη από τις αρχές του 15ου αιώνα. Στις 14 Σεπτεμβρίου 1423, ημέρα της Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού, τα πρώτα βενετικά πλοία αγκυροβόλησαν στη Θεσσαλονίκη. Με το Βυζάντιο εξασθενημένο και την οθωμανική απειλή ολοένα πιο άμεση, οι Θεσσαλονικείς αποδέχθηκαν την προστασία της Βενετίας. Η βενετική παρουσία στην πόλη διήρκεσε επτά χρόνια, μέχρι την κατάληψή της από τον σουλτάνο Μουράτ Β΄ στις 29 Μαρτίου 1430.

Η περίοδος αυτή, αν και σύντομη, υπήρξε καθοριστική. Μετά την οθωμανική κατάκτηση της Θεσσαλονίκης, η Βενετία και τα βενετοκρατούμενα νησιά, όπως η Εύβοια και η Κρήτη, αποτέλεσαν ασφαλή καταφύγια για λόγιους, αριστοκράτες, εμπόρους, ναυτικούς και πρόσφυγες. Ανάμεσα στις σημαντικότερες προσωπικότητες που συνδέθηκαν με αυτό το κύμα φυγής ήταν ο Θεόδωρος Γαζής, γνωστός στη Δύση ως Theodorus Gaza ή Thessalonicensis, ο οποίος αναδείχθηκε σε κεντρική μορφή του ευρωπαϊκού Ουμανισμού, συμβάλλοντας με τη διδασκαλία και τις μεταφράσεις του στη γεφύρωση του βυζαντινού πολιτισμού με την Αναγέννηση.

Δεκατρία χρόνια αργότερα, μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453, ένα ακόμη μεγαλύτερο κύμα φυγής Ελλήνων προς τη Δύση θα άλλαζε την πνευματική ιστορία της Ευρώπης. Καθηγητές, φιλόσοφοι, θεολόγοι, καλλιτέχνες, τεχνίτες, αρχιτέκτονες, ψηφοθέτες, αριστοκράτες και μέλη παλαιών βυζαντινών οικογενειών μετέφεραν στην ιταλική χερσόνησο πολύτιμα ελληνικά χειρόγραφα, γνώσεις και παραδόσεις. Η Βενετία, χάρη στο θαλάσσιο εμπόριό της και στην ήδη διαμορφωμένη ελληνική παρουσία, εξελίχθηκε σε βασικό κέντρο υποδοχής και δράσης των Ελλήνων της Διασποράς.

Το 1498 συγκροτήθηκε διοικητικά η Ελληνική Αδελφότητα της Βενετίας, όταν στην πόλη ζούσαν περίπου 5.000 Έλληνες. Η ίδρυσή της και, αργότερα, η ανέγερση του ορθόδοξου ναού του Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων αποτέλεσαν σταθμό για τον Ελληνισμό, καθώς πρόκειται για μία από τις πρώτες οργανωμένες ελληνικές κοινότητες, περισσότερους από τρεις αιώνες πριν από τη δημιουργία του ελληνικού κράτους.

Για περίπου 500 χρόνια, οι Έλληνες της Βενετίας παρέμειναν ενεργό κομμάτι της ιστορίας του έθνους. Η κοινότητα λειτούργησε ως χώρος παιδείας, θρησκευτικής ζωής, κοινωνικής αλληλεγγύης και πολιτιστικής δημιουργίας. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η κινητή και ακίνητη περιουσία της Ελληνικής Κοινότητας μεταβιβάστηκε στο Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας, το οποίο αποτελεί σήμερα τη φυσική και ιστορική συνέχειά της.

Το αρχείο της Ελληνικής Κοινότητας και στη συνέχεια του Ελληνικού Ινστιτούτου Βενετίας θεωρείται ένα από τα πολυτιμότερα πολιτιστικά αγαθά που ψηφιοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια. Τα αρχειακά τεκμήρια, που καλύπτουν την περίοδο από το 1498 έως το 1954, δεν αφορούν μόνο την εσωτερική διοίκηση της Αδελφότητας. Αποτελούν ζωντανές μαρτυρίες για την ιστορία των Ελλήνων στη Βενετία, στις βενετοκρατούμενες περιοχές και ευρύτερα στον ευρωπαϊκό χώρο.

Περίπου χίλια κατάστιχα, εκατοντάδες φάκελοι και λυτά έγγραφα, τα οποία φυλάσσονταν από τις αρχές του 17ου αιώνα στο μικρό δωμάτιο δίπλα στη Sala del Capitolo, όπου συνεδρίαζε η Αδελφότητα, αποτελούν μεγάλο μέρος του ψηφιακού αρχείου. Τα έγγραφα φωτίζουν την οργάνωση και λειτουργία της Κοινότητας, τα μητρώα μελών, τα πρακτικά συνεδριάσεων, τα ευρετήρια κινητής περιουσίας, την εγκαθίδρυση και διοίκηση του ναού του Αγίου Γεωργίου, την ίδρυση της Μητρόπολης Φιλαδελφείας και της μονής των Ελληνίδων, καθώς και την εκπαιδευτική, φιλανθρωπική και οικονομική δραστηριότητα των Ελλήνων της Βενετίας.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν επίσης τα έγγραφα που αφορούν διαθήκες, δωρεές, κληροδοτήματα και αρχεία εμπόρων, καθώς και τα κατάλοιπα των λογίων Σπυρίδωνος και Ιωάννη Βελούδη. Το αρχείο καθιστά δυνατή την παρακολούθηση της πορείας γνωστών και λιγότερο γνωστών ελληνικών οικογενειών που μετακινήθηκαν από βενετοκρατούμενες και οθωμανοκρατούμενες περιοχές προς τη Βενετία, την Ιταλία και την Κεντροδυτική Ευρώπη.

Μέσα από τα ψηφιοποιημένα τεκμήρια αναδεικνύονται οικογένειες όπως οι Νιννήδες, οι Τυπάλδοι, οι Papadopoli, οι Λιασσήδες και πολλές ακόμη. Τα πρακτικά της περιόδου της Ελληνικής Επανάστασης δείχνουν ότι οι Έλληνες της Βενετίας διοικούνταν από ένα 40μελές συμβούλιο, στο οποίο συμμετείχαν εκπρόσωποι σημαντικών οικογενειών της κοινότητας. Τα ίδια τεκμήρια καταγράφουν επισκέψεις εξεχουσών προσωπικοτήτων, όπως του Ρώσου τσάρου Αλεξάνδρου, καθώς και του πρώτου βασιλικού ζεύγους της Ελλάδας, του Όθωνα και της Αμαλίας, στον ναό του Αγίου Γεωργίου και στη Φλαγγίνειο Σχολή.

Ανάμεσα στα παλαιότερα έγγραφα του αρχείου ξεχωρίζει αντίγραφο βούλας του πάπα Παύλου Γ΄, με ημερομηνία 18 Μαρτίου 1540, υπέρ της θρησκευτικής ελευθερίας των ορθοδόξων της Κέρκυρας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και επιστολή του δόγη Pietro Loredan, της 17ης Ιουνίου 1569, προς τις βενετικές αρχές της Κρήτης, σχετικά με την προστασία της θρησκευτικής ελευθερίας των ορθοδόξων του νησιού. Τα έγγραφα αυτά φανερώνουν τις σύνθετες σχέσεις εξουσίας, θρησκείας και κοινοτικής ταυτότητας στον βενετοκρατούμενο ελληνικό χώρο.

Η σημασία του αρχείου δεν περιορίζεται στη διοικητική ιστορία. Πίσω από τις αποφάσεις των συνελεύσεων διακρίνονται πράξεις αλληλεγγύης και διπλωματικοί χειρισμοί υπέρ προσφύγων, σκλάβων και κατατρεγμένων Ελλήνων. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση 47 Κυπρίων που, μετά τις σφαγές των Οθωμανών στην Κύπρο το καλοκαίρι του 1821, κατάφεραν να διαφύγουν με το πλοίο «Μερκούριο» και να βρουν καταφύγιο στη Βενετία και στην Ελληνική Κοινότητα. Έγγραφο του 1824 αποκαλύπτει την προσπάθεια της Αδελφότητας να προστατεύσει τους εκπατρισθέντες Κυπρίους απέναντι στις πιέσεις των λομβαρδοβενετικών αρχών, σε μια εποχή όπου η Ιερά Συμμαχία αντιμετώπιζε με καχυποψία την Ελληνική Επανάσταση.

Εξέχουσα θέση στο Ψηφιακό Αρχείο κατέχει η περίφημη «Μυθιστορία του Μεγάλου Αλεξάνδρου», γνωστή και ως Κώδιξ 5 ή «Διήγησις Αλεξάνδρου» του ψευδο-Καλλισθένη. Πρόκειται για μοναδικά εικονογραφημένο βυζαντινό χειρόγραφο του 14ου αιώνα, με 250 εντυπωσιακές μικρογραφίες διακοσμημένες με φύλλα χρυσού, οι οποίες αφηγούνται τη ζωή και τα κατορθώματα του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Στο χειρόγραφο, ο Μακεδόνας στρατηλάτης παρουσιάζεται ως βυζαντινός αυτοκράτορας και προστάτης, ενσαρκώνοντας το πολιτισμικό κεφάλαιο του Ελληνισμού.

Το Ινστιτούτο διαθέτει επίσης 47 χειρόγραφα βιβλία, από τα οποία τα 40 είναι στην ελληνική γλώσσα, ενώ όλα έχουν ψηφιοποιηθεί. Παράλληλα, το ψηφιακό αποθετήριο παρουσιάζει εκατοντάδες παλαίτυπα βιβλία, κυρίως ελληνικά, ιταλικά, λατινικά και γαλλικά, προσφέροντας πολύτιμο υλικό για την ιστορία της παιδείας, της τυπογραφίας και της διάδοσης των ελληνικών γραμμάτων στη Δύση.

Σημαντική είναι και η ψηφιοποίηση της συλλογής εικόνων και εκκλησιαστικών κειμηλίων του Ινστιτούτου. Ανάμεσα στα κορυφαία έργα βρίσκονται δημιουργίες του Μιχαήλ Δαμασκηνού, του σπουδαίου Κρητικού ζωγράφου του 16ου αιώνα, ο οποίος συνδύασε τη βυζαντινή παράδοση με τις επιδράσεις της ιταλικής Αναγέννησης και της βενετσιάνικης σχολής. Η συλλογή περιλαμβάνει επίσης έργα γνωστών ζωγράφων, όπως ο Γεώργιος Κλόντζας, ο Εμμανουήλ Λαμπάρδος, ο Βίκτωρ, ο Φραγκιάς Καβερτζάς, ο Θεόδωρος Πουλάκης, ο Ιωάννης Μόσκος, ο Εμμανουήλ και ο Κωνσταντίνος Τζάνες.

Μέσα από αυτή τη συλλογή, ο επισκέπτης μπορεί να παρακολουθήσει την εξέλιξη της κρητικής ζωγραφικής από τον 15ο έως τον 17ο αιώνα και να κατανοήσει τον τρόπο με τον οποίο η βυζαντινή παράδοση συνέχισε να ζει και να μετασχηματίζεται μέσα στο περιβάλλον της Βενετίας, της Κρήτης και των Ιονίων Νήσων. Ιδιαίτερη θέση κατέχουν και εικόνες αγνώστων δημιουργών, όπως η «Εις Άδου Κάθοδος», η «Κοίμηση της Παναγίας» και η «Ανάληψη», έργα που αποτυπώνουν τον πλούτο και τη συνέχεια της ορθόδοξης εικονογραφικής παράδοσης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν μετά την ολοκλήρωση του έργου, το Ψηφιακό Αρχείο καθιστά πλέον προσβάσιμα 140.000 τεκμηριωμένα έγγραφα, περίπου 1.000.000 ψηφιακές λήψεις, 10.000 τεκμήρια εικόνων και εκκλησιαστικών κειμηλίων, 1.000 σπάνια παλαίτυπα βιβλία και 47 πολύτιμα βυζαντινά χειρόγραφα. Η σημασία του έργου δεν είναι μόνο επιστημονική, αλλά και εκπαιδευτική, καθώς αναπτύχθηκαν εφαρμογές που επιτρέπουν σε μαθητές και φοιτητές να εργάζονται απευθείας με τις ίδιες τις πηγές, στη φυσική τους μορφή και στη χρονολογική τους αλληλουχία.

Όπως επισημάνθηκε από τους συντελεστές του έργου, η ψηφιακή διαχείριση του Αρχείου της Βενετίας δεν αποτελεί απλώς μια τεχνολογική παρέμβαση. Είναι μια πράξη διαφύλαξης της συλλογικής μνήμης, μια επένδυση στη μελλοντική έρευνα, την εκπαίδευση και την πολιτιστική διάχυση. Παράλληλα, αποτελεί σημαντικό βήμα για τη διασύνδεση των ελληνικών πολιτιστικών φορέων με ευρωπαϊκές ψηφιακές υποδομές, όπως η Europeana.

Το Ψηφιακό Αρχείο του Ελληνικού Ινστιτούτου Βενετίας δεν είναι απλώς μια βάση δεδομένων. Είναι ένας ζωντανός τόπος μνήμης. Αναδεικνύει την ιστορία των Ελλήνων που έζησαν, δημιούργησαν, αγωνίστηκαν και διατήρησαν την ταυτότητά τους στη Βενετία και στη Δύση. Φωτίζει τις διαδρομές προσφύγων, λογίων, εμπόρων, καλλιτεχνών και οικογενειών που συνέδεσαν τον βυζαντινό κόσμο με την Αναγέννηση και τον νεότερο Ελληνισμό. Και, κυρίως, υπενθυμίζει ότι η ιστορία του Ελληνισμού δεν περιορίζεται στα γεωγραφικά όρια του ελληνικού κράτους, αλλά απλώνεται σε πόλεις, κοινότητες και αρχεία που διατηρούν ακόμη ζωντανή τη μνήμη του.

(ertnews.gr)

Η σημερινή κατάσταση της ιστορικής Μεγάλης του Γένους Σχολής στο Φανάρι της Κωνσταντινούπολης παρουσιάζεται σε δημοσίευμα του Demetrios Ioannou στο διαδικτυακό περιοδικό διεθνών θεμάτων Compass, έκδοση του Institute of Current World Affairs της Ουάσιγκτον, με τίτλο «In Istanbul, remembering the world’s oldest Greek school».

Το δημοσίευμα στρέφει το ενδιαφέρον σε ένα από τα σημαντικότερα σύμβολα της Ρωμαίικης παρουσίας στην Κωνσταντινούπολη: τη Μεγάλη του Γένους Σχολή, το αρχαιότερο και σημαντικότερο ελληνικό εκπαιδευτικό ίδρυμα που εξακολουθεί να λειτουργεί στην Πόλη.

Το επιβλητικό νεογοτθικό κτήριο της Σχολής, γνωστό στους Τούρκους ως «Κόκκινο Κάστρο», λόγω των χαρακτηριστικών κόκκινων τούβλων του που είχαν εισαχθεί από τη Μασσαλία, δεσπόζει στους λόφους του Φαναρίου. Η εικόνα του αποτελεί εδώ και δεκαετίες ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σημεία της Κωνσταντινούπολης και συνδέεται άρρηκτα με την ιστορική παρουσία του Ελληνισμού στην πόλη.

Παρά τη μεγάλη ιστορική και συμβολική του αξία, το κτήριο παραμένει κλειστό από το φθινόπωρο του 2024, καθώς απαιτούνται εκτεταμένες αντισεισμικές εργασίες αποκατάστασης. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το ίδρυμα που διαχειρίζεται τη Σχολή δεν διαθέτει τα περισσότερα από 10 εκατομμύρια ευρώ που απαιτούνται για την ολοκλήρωση των έργων, γεγονός που καθιστά αβέβαιο το μέλλον του εμβληματικού οικοδομήματος.

Η Μεγάλη του Γένους Σχολή ιδρύθηκε το 1454, μόλις έναν χρόνο μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Γεννάδιο Σχολάριο, με πρώτο Διευθυντή τον λόγιο από τη Θεσσαλονίκη Ματθαίο Καμαριώτη. Για αιώνες αποτέλεσε το σημαντικότερο εκπαιδευτικό ίδρυμα της ελληνικής κοινότητας της Κωνσταντινούπολης και κέντρο παιδείας για τις ελληνορθόδοξες ελίτ της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Μετά από διαδοχικές μεταστεγάσεις, η Σχολή εγκαταστάθηκε το 1882 στο σημερινό της κτήριο, το οποίο σχεδίασε ο Έλληνας αρχιτέκτονας Κωνσταντίνος Δημάδης. Έκτοτε, το κτήριο ταυτίστηκε με τη μνήμη, την παιδεία και την αντοχή της Ρωμαίικης κοινότητας της Πόλης.

Τον Νοέμβριο του 2024, η Σχολή γιόρτασε τα 570 χρόνια συνεχούς παρουσίας της. Η επέτειος αυτή δεν αποτέλεσε μόνο μια αναφορά στο ένδοξο παρελθόν της, αλλά και μια υπενθύμιση της ευθύνης για τη διατήρηση ενός ιδρύματος που παραμένει ζωντανό σύμβολο της ελληνικής παιδείας στην Κωνσταντινούπολη.

Στο δημοσίευμα φιλοξενούνται δηλώσεις του Διευθυντή της Σχολής, Δημήτρη Ζώτου, ο οποίος διδάσκει μαθηματικά επί σχεδόν τρεις δεκαετίες και έχει γεννηθεί και μεγαλώσει στην Κωνσταντινούπολη. Ο ίδιος υπογραμμίζει τη σημασία της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς, αναφέροντας ότι οι Έλληνες είναι φορείς μιας πλούσιας παράδοσης που περιλαμβάνει έννοιες όπως η δημοκρατία, η φιλοσοφία και η επιστήμη, για τις οποίες οφείλουν να αισθάνονται υπερηφάνεια.

Ωστόσο, πίσω από τη μεγάλη ιστορία της Σχολής, διαγράφεται σήμερα μια δύσκολη πραγματικότητα. Το σχολείο αντιμετωπίζει σοβαρό δημογραφικό πρόβλημα, το οποίο αντανακλά τη γενικότερη συρρίκνωση της ελληνικής κοινότητας της Κωνσταντινούπολης. Ενώ στις αρχές της δεκαετίας του 1950 φοιτούσαν στη Σχολή περίπου 450 έως 500 μαθητές, κατά το σχολικό έτος 2024–2025 ο συνολικός αριθμός των μαθητών ανερχόταν μόλις σε 38, εκ των οποίων οκτώ αποφοίτησαν.

Η εικόνα αυτή συνδέεται με τη δραματική μείωση του Ελληνισμού της Πόλης. Από περίπου 110.000 μέλη τη δεκαετία του 1920, η ελληνική κοινότητα της Κωνσταντινούπολης αριθμεί σήμερα λιγότερους από 2.000 ανθρώπους, ως αποτέλεσμα της μετανάστευσης, των ιστορικών πιέσεων και της υπογεννητικότητας.

Ο Δημήτρης Ζώτος εκφράζει στο δημοσίευμα την αβεβαιότητά του για το μέλλον της Σχολής, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «κανένας Διευθυντής δεν μπορεί να αλλάξει τα δημογραφικά δεδομένα». Η παρατήρηση αυτή αποτυπώνει με απλό αλλά σαφή τρόπο το βάρος της πραγματικότητας που αντιμετωπίζει σήμερα όχι μόνο η Μεγάλη του Γένους Σχολή, αλλά και συνολικά τα ελληνικά εκπαιδευτικά ιδρύματα της Κωνσταντινούπολης, τα οποία λειτουργούν πλέον με ελάχιστους μαθητές.

Μετά την προσωρινή αναστολή λειτουργίας του ιστορικού κτηρίου από το τουρκικό Υπουργείο Παιδείας, τα μαθήματα μεταφέρθηκαν σε ελληνικό δημοτικό σχολείο κοντά στην πλατεία Ταξίμ, έως ότου ολοκληρωθούν οι απαραίτητες εργασίες. Μέχρι στιγμής, όμως, δεν υπάρχει σαφές χρονοδιάγραμμα για την επαναλειτουργία του εμβληματικού κτηρίου στο Φανάρι.

Η Μεγάλη του Γένους Σχολή δεν είναι απλώς ένα ιστορικό σχολείο. Είναι ένας χώρος μνήμης, παιδείας και συνέχειας. Η σημερινή της δοκιμασία αναδεικνύει με έντονο τρόπο την ανάγκη προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης, αλλά και τη σημασία της έμπρακτης στήριξης θεσμών που για αιώνες κράτησαν ζωντανή την ελληνική γλώσσα, την ορθόδοξη παράδοση και την πνευματική παρουσία των Ρωμιών στην Πόλη.

Το μέλλον της Σχολής παραμένει αβέβαιο. Όμως η ιστορία της, η θέση της στο Φανάρι και ο συμβολισμός της για τον Ελληνισμό της Κωνσταντινούπολης καθιστούν τη διάσωσή της υπόθεση που υπερβαίνει τα όρια ενός σχολικού κτηρίου. Αφορά τη διατήρηση μιας ιστορικής μνήμης που εξακολουθεί να μιλά για την παιδεία, την αντοχή και τη συνέχεια ενός κόσμου που σημάδεψε βαθιά την ιστορία της Πόλης.

(https://compass.icwa.org/p/in-istanbul-remembering-the-worlds)

Μία σημαντική πράξη πολιτιστικής συνεργασίας και σεβασμού προς την πολιτιστική κληρονομιά πραγματοποιήθηκε στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, όπου η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη παρέδωσε στον Πρέσβη της Αραβικής Δημοκρατίας της Αιγύπτου στην Ελλάδα, Omar Amer Youssef, έξι ειδώλια αιγυπτιακού πολιτισμού.

Τα αντικείμενα είχαν εντοπιστεί στην Αθήνα και, κατόπιν διερεύνησης, τεκμηριώθηκε ότι προέρχονταν από παράνομη διακίνηση από την Αίγυπτο. Η επιστροφή τους επισφραγίζει την άριστη συνεργασία Ελλάδας και Αιγύπτου στον τομέα της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς και την κοινή δέσμευση των δύο χωρών για την καταπολέμηση της αρχαιοκαπηλίας.

Τα ειδώλια είχαν παραδοθεί το 2018 στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο από πολίτη, ο οποίος δήλωσε ότι τα είχε εντοπίσει τυχαία στην περιοχή του Περιστερίου, τυλιγμένα χωριστά και τοποθετημένα σε χαρτοσακούλα. Μετά την παράδοσή τους, καταχωρήθηκαν στο Βιβλίο Εισαγωγής του Μουσείου και εξετάστηκαν από τους αρμόδιους αρχαιολόγους και συντηρητές. Από την εξέταση προέκυψε ότι τα τέσσερα από αυτά είναι αρχαία αντικείμενα, ενώ τα άλλα δύο κρίθηκαν ως κίβδηλα.

Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο ενημέρωσε άμεσα τις συναρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, και συγκεκριμένα τη Διεύθυνση Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών και τη Διεύθυνση Αρχαιολογικών Μουσείων, Εκθέσεων και Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων.

Η υπόθεση διερευνήθηκε περαιτέρω μέσω της INTERPOL, καθώς υπήρχαν ισχυρές ενδείξεις ότι τα αντικείμενα είχαν διακινηθεί παράνομα από την Αίγυπτο. Ιδιαίτερη σημασία είχε το γεγονός ότι ένα από τα ειδώλια φέρει στην πίσω όψη του, γραμμένη με μαύρο μελάνι, την ένδειξη «Arab el Madfuna», το αραβικό όνομα της αρχαίας αιγυπτιακής πόλης της Αβύδου.

Παράλληλα, ζητήθηκε η διερεύνηση της υπόθεσης από τις αρμόδιες αστυνομικές και εισαγγελικές αρχές. Μετά την τεκμηρίωση που απέστειλαν οι αιγυπτιακές αρχές μέσω ρηματικών διακοινώσεων, καθώς και τη σχετική εισαγγελική διάταξη της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών, η δικογραφία αρχειοθετήθηκε, καθώς δεν προέκυψε αξιόποινη πράξη σύμφωνα με τον Ν. 4858/2021. Στη συνέχεια, η αρμόδια Διεύθυνση του Υπουργείου Πολιτισμού προχώρησε στην έκδοση άδειας εξαγωγής των αντικειμένων προς την Αίγυπτο, εφαρμόζοντας τις διατάξεις της Σύμβασης της UNESCO του 1970.

Σε δήλωσή της, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε ότι η επιστροφή των αιγυπτιακών αρχαιοτήτων αποτελεί πράξη ουσιαστικού σεβασμού προς την πολιτιστική κληρονομιά των λαών και έμπρακτη εφαρμογή των αρχών της διεθνούς συνεργασίας για την προστασία της. Όπως σημείωσε, η Ελλάδα παραμένει σταθερά προσηλωμένη στις αρχές της Σύμβασης της UNESCO του 1970 και αποδίδει τα πολιτιστικά αγαθά εκεί όπου ιστορικά, πολιτιστικά και ηθικά ανήκουν.

Η κ. Μενδώνη τόνισε ακόμη ότι η επιτυχής συνεργασία των ελληνικών και αιγυπτιακών αρχών, με τη συνδρομή της INTERPOL και της Δικαιοσύνης, επιβεβαιώνει πως η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από τη συνεργασία, την αλληλοβοήθεια και την αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών.

Από την πλευρά του, ο Πρέσβης της Αραβικής Δημοκρατίας της Αιγύπτου στην Ελλάδα, Omar Amer Youssef, χαρακτήρισε την επιστροφή των αρχαιοτήτων πράξη ιδιαίτερου συμβολισμού, η οποία επιβεβαιώνει το υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης, συνεργασίας και αμοιβαίου σεβασμού μεταξύ Αιγύπτου και Ελλάδας.

Όπως ανέφερε, οι δύο χώρες, φορείς σπουδαίων και διαχρονικών πολιτισμών, συνδέονται με ιστορικούς δεσμούς που υπερβαίνουν τη γεωγραφική εγγύτητα και εκτείνονται στον πολιτισμό, την εκπαίδευση και τον διαρκή διάλογο των λαών τους. Εξέφρασε, επίσης, τις θερμές του ευχαριστίες προς την Ελληνική Κυβέρνηση, το Υπουργείο Πολιτισμού και όλους όσοι συνέβαλαν στην επιστροφή των αντικειμένων.

Η τελετή στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο αποτελεί έναν ακόμη σημαντικό σταθμό στις πολιτιστικές σχέσεις Ελλάδας και Αιγύπτου. Παράλληλα, αναδεικνύει τη σημασία της διεθνούς συνεργασίας για την προστασία των πολιτιστικών αγαθών και την ανάγκη συντονισμένων δράσεων απέναντι στην παράνομη διακίνηση αρχαιοτήτων.

Η επιστροφή των αιγυπτιακών ειδωλίων δεν είναι απλώς μια διοικητική ή διπλωματική διαδικασία. Είναι μια πράξη μνήμης, ευθύνης και σεβασμού απέναντι στην ιστορία, αλλά και μια υπενθύμιση ότι η πολιτιστική κληρονομιά αποτελεί κοινό αγαθό που οφείλει να προστατεύεται και να επιστρέφει στον τόπο όπου ανήκει.

Η «Φωνή της Ελλάδας», το παγκόσμιο ραδιόφωνο της ΕΡΤ, θα μεταδώσει ζωντανά το Near & Far Kastellorizo International Festival 2026, από την Παρασκευή 26 έως και την Κυριακή 28 Ιουνίου 2026, καθημερινά από τις 21:00 έως τις 24:00 ώρα Ελλάδας.

Πρόκειται για το μοναδικό διεθνές φεστιβάλ στην Ελλάδα που είναι αφιερωμένο στον Ελληνισμό της Διασποράς, φέρνοντας στο ακριτικό Καστελλόριζο Έλληνες καλλιτέχνες που διαπρέπουν σε διάφορα σημεία του κόσμου. Μέσα από τη μουσική, το φεστιβάλ αναδεικνύει τους δεσμούς του απανταχού Ελληνισμού, προβάλλοντας τη δημιουργία, τη μνήμη και την πολιτιστική επικοινωνία πέρα από σύνορα.

Για δεύτερη συνεχή χρονιά, η «Φωνή της Ελλάδας» θα μεταφέρει στους ακροατές της σε όλο τον κόσμο τον παλμό της διοργάνωσης, δίνοντας τη δυνατότητα στο διεθνές κοινό να παρακολουθήσει ζωντανά τις μουσικές βραδιές του φεστιβάλ. Την παρουσίαση των μεταδόσεων θα έχει ο Προκόπης Αγγελόπουλος, ενώ την ηχοληψία θα επιμεληθεί ο Αργύρης Παντελιάδης.

Οι ζωντανές μεταδόσεις ξεκινούν την Παρασκευή 26 Ιουνίου με τη θεματική βραδιά «Far Voices». Στο πλαίσιο της βραδιάς, ο πιανίστας Μάριος Τούμπας και το τρίο του θα παρουσιάσουν το πρόγραμμα «East of the Sun», με πρωτότυπες συνθέσεις και jazz standards.

Το Σάββατο 27 Ιουνίου, η βραδιά με τίτλο «Together» θα φέρει στη σκηνή τον εμπνευστή και καλλιτεχνικό διευθυντή του φεστιβάλ, Περικλή Κανάρη, ο οποίος θα συμπράξει με την Ανδριάνα Μπάμπαλη, τον Γιώργο Καραβέλατζη και τα παιδιά του Καστελλόριζου, σε μια ιδιαίτερη μουσική συνάντηση με έντονο συμβολισμό.

Το φεστιβάλ ολοκληρώνεται την Κυριακή 28 Ιουνίου με τη θεματική «Near Roots». Ο Costa Latsos, συνοδευόμενος από τον Θάνο Σταυρίδη, θα παρουσιάσει το «Pappou’s Grammophone», μια μουσική παράσταση που κινείται ανάμεσα στην όπερα, το Broadway και σύγχρονες μουσικές προσεγγίσεις.

Η διοργάνωση τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και του Υπουργείου Εξωτερικών, με τη στήριξη της Γενικής Γραμματείας Απόδημου Ελληνισμού και Δημόσιας Διπλωματίας.

Πληροφορίες μετάδοσης

Ημέρες μετάδοσης: Παρασκευή 26, Σάββατο 27 και Κυριακή 28 Ιουνίου 2026
Ώρα μετάδοσης: 21:00–24:00, ώρα Ελλάδας
Παρουσίαση: Προκόπης Αγγελόπουλος
Ηχοληψία: Αργύρης Παντελιάδης

Τρόποι ακρόασης της «Φωνής της Ελλάδας»

Οι ακροατές μπορούν να παρακολουθήσουν τις ζωντανές μεταδόσεις:

• εν κινήσει, μέσα από την εφαρμογή της «Φωνής της Ελλάδας», διαθέσιμη σε Google Play Store και App Store,
• διαδικτυακά, από την ιστοσελίδα της «Φωνής της Ελλάδας» και το ERTecho,
• στην Ελλάδα, μέσα από τις τηλεοράσεις στην ένδειξη Voice of Greece,
• σε όλο τον κόσμο μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας ERTFLIX,
• δορυφορικά στην Ευρώπη από τους δορυφόρους Hotbird 13°E και Hellas Sat 4, 39°E, καθώς και στην Αφρική από τον δορυφόρο Hellas Sat 3, 39°E.

Επικοινωνία με τη «Φωνή της Ελλάδας»

Τηλέφωνα: (+30) 210 606 6435, (+30) 210 606 6815
Viber / WhatsApp: 693 007 8283
Email: [email protected]
Facebook: voiceofgreece.ert
Instagram: voiceofgreece_ert

Η Ελληνική Κοινότητα Αλεξανδρείας κάνει ένα ακόμη σημαντικό βήμα προς την αναβάθμιση της εκπαιδευτικής και πνευματικής της αποστολής, μέσα από την υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας με το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.

Η συνεργασία αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο όραμα της Κοινότητας να καταστήσει το ιστορικό Ελληνικό Τετράγωνο έναν ζωντανό πόλο μάθησης, πολιτισμού και πνευματικής καλλιέργειας, με θεμέλιο λίθο τα ιστορικά της εκπαιδευτήρια.

Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξανδρείας, κ. Ανδρέας Βαφειάδης, έχει επανειλημμένα εκφράσει την επιθυμία και τον στρατηγικό στόχο της Κοινότητας να αναβαθμίσει την έννοια της εκπαίδευσης στους χώρους της. Στο πλαίσιο αυτό, η προοπτική συνεργασιών με πανεπιστημιακά ιδρύματα αποτελεί σημαντικό βήμα για την αξιοποίηση των ιστορικών σχολικών συγκροτημάτων της ΕΚΑ και τη μετατροπή τους σε χώρους σύγχρονης γνώσης, έρευνας και εκπαίδευσης.

Το Ελληνικό Τετράγωνο ως κέντρο μάθησης και πολιτισμού

Η Ελληνική Κοινότητα Αλεξανδρείας υπήρξε διαχρονικά φορέας παιδείας, πολιτισμού και κοινωνικής προσφοράς. Τα σχολεία της δεν αποτέλεσαν απλώς εκπαιδευτικούς χώρους, αλλά φυτώρια γνώσης, ήθους και ελληνικής συνείδησης για γενιές Αιγυπτιωτών.

Με αυτή την ιστορική παρακαταθήκη ως αφετηρία, η Κοινότητα επιδιώκει σήμερα να δώσει νέα δυναμική στα εκπαιδευτήριά της. Η συνεργασία με πανεπιστημιακούς φορείς δεν έχει μόνο συμβολικό χαρακτήρα. Αποτελεί ουσιαστικό εργαλείο για τη σύνδεση της ιστορικής μνήμης με τη σύγχρονη εκπαιδευτική πράξη.

Στόχος είναι το Ελληνικό Τετράγωνο να μην παραμείνει απλώς μνημείο ενός ένδοξου παρελθόντος, αλλά να λειτουργήσει ως ενεργό κύτταρο γνώσης, δημιουργίας και προόδου.

Η συνεργασία με το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο

Ένα από τα πανεπιστημιακά ιδρύματα με τα οποία η Ελληνική Κοινότητα Αλεξανδρείας έχει αναπτύξει ουσιαστική επικοινωνία είναι το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.

Το ΕΑΠ αποτελεί το μοναδικό δημόσιο Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα στην Ελλάδα που παρέχει σπουδές αποκλειστικά με τη μέθοδο της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. Ιδρύθηκε το 1992, εδρεύει στην Πάτρα και προσφέρει τίτλους σπουδών ισότιμους με εκείνους των υπόλοιπων δημόσιων πανεπιστημίων της χώρας.

Η επαφή της ΕΚΑ με το ΕΑΠ ξεκίνησε με την επίσκεψη εκπροσώπων και καθηγητών του Πανεπιστημίου στα γραφεία της Κοινότητας. Κατά την επίσκεψη αυτή, τους δόθηκε η δυνατότητα πρόσβασης στο πλούσιο αρχειακό υλικό της ΕΚΑ, καθώς και η ευκαιρία να παρατηρήσουν, να μελετήσουν και να καταγράψουν τα ιστορικά όργανα Φυσικής και Χημείας που διατηρεί η Ελληνική Κοινότητα Αλεξανδρείας.

Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στον εκπαιδευτικό του Αβερωφείου Γυμνασίου – Λυκείου, κ. Νικόλαο Χαραλαμπάκη, ο οποίος συνέβαλε ουσιαστικά στην πραγματοποίηση της επίσκεψης των εκπροσώπων του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου στο Ελληνικό Τετράγωνο.

Μια υπογραφή με ιδιαίτερο συμβολισμό

Η επίσημη υπογραφή του Μνημονίου Συνεργασίας πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της τιμητικής εκδήλωσης για τον κ. Μάρκο Ραμό, έναν άνθρωπο, εκπαιδευτικό και επιστήμονα που σφράγισε με την παρουσία του το Αβερώφειο και άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στις ψυχές και τις συνειδήσεις πολλών γενεών μαθητών.

Σε αυτή τη συγκινητική εκδήλωση, η εκπαιδευτική μνήμη συνδέθηκε με το μέλλον. Η τιμή προς έναν σπουδαίο δάσκαλο συνδυάστηκε με την επίσημη έναρξη μιας νέας πανεπιστημιακής συνεργασίας, η οποία ανοίγει προοπτικές για την περαιτέρω αξιοποίηση της εκπαιδευτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξανδρείας.

Την Ελληνική Κοινότητα Αλεξανδρείας εκπροσώπησε ο Αναπληρωτής Γενικός Γραμματέας, κ. Δημήτριος Κάβουρας, συνοδευόμενος από τον Κοινοτικό Επίτροπο, κ. Ευάγγελο Νεαμονίτη.

Ο κ. Κάβουρας κατέθεσε το Μνημόνιο Συνεργασίας, το οποίο είχε ήδη υπογραφεί στην Αλεξάνδρεια από τον Πρόεδρο της ΕΚΑ, κ. Ανδρέα Βαφειάδη. Στη συνέχεια, το Μνημόνιο υπεγράφη επισήμως και από τον Πρύτανη του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, κ. Εμμανουήλ Κουτούζη, μέσα σε κλίμα ικανοποίησης και συγκίνησης.

Η εκπαιδευτική κληρονομιά της ΕΚΑ

Κατά την ομιλία του, ο κ. Κάβουρας αναφέρθηκε με ιδιαίτερο συμβολισμό στην πολιτιστική και εκπαιδευτική προσφορά των κοινοτικών εκπαιδευτηρίων της Αλεξάνδρειας, υπογραμμίζοντας ότι τα εργαστήρια Φυσικής, Χημείας και άλλων μαθημάτων λειτουργούσαν σε υψηλό επίπεδο σε μια εποχή κατά την οποία πολλά εκπαιδευτήρια στην Ελλάδα δεν διέθεταν αντίστοιχες υποδομές.

Η αναφορά αυτή ανέδειξε όχι μόνο το υψηλό επίπεδο των σχολείων της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξανδρείας, αλλά και την πρωτοποριακή τους συμβολή στην εκπαίδευση των Ελλήνων της Αιγύπτου.

Το νέο Μνημόνιο Συνεργασίας έρχεται να συνδέσει αυτή την ιστορική εκπαιδευτική παράδοση με τις ανάγκες και τις δυνατότητες της σύγχρονης εποχής.

Δήλωση του Προέδρου της ΕΚΑ, κ. Ανδρέα Βαφειάδη

Αναφερόμενος στη συνεργασία με το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, ο Πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξανδρείας, κ. Ανδρέας Βαφειάδης, δήλωσε:

«Για την Ελληνική Κοινότητα Αλεξανδρείας, ο υπ’ αριθμόν ένας στόχος της είναι η αναβάθμιση, η διασφάλιση και η ποιοτική λειτουργία των εκπαιδευτηρίων της. Μέσα από αυτά τα σχολεία όλοι οι Αιγυπτιώτες μορφωθήκαμε, καλλιεργηθήκαμε ως άτομα και προσωπικότητες και προοδεύσαμε στη ζωή μας.

Παράλληλα, αισθανόμαστε την ανάγκη, ως ιερό καθήκον, να προστατεύσουμε τα ιστορικά μας κληροδοτήματα, αλλά και να εκσυγχρονίσουμε τη λειτουργία των σχολείων που μας άφησαν οι ευεργέτες πρόγονοί μας. Έχουμε όμως και την ηθική υποχρέωση να τα παραδώσουμε στις νέες γενιές που ακολουθούν, όχι ως παρακμιακά κτίρια, αλλά ως ζωντανά κύτταρα πολιτισμού, προόδου και πνευματικής καλλιέργειας.

Έχουμε μείνει λίγοι, αλλά με την ενότητα, τη συσπείρωση και την κοινή επιδίωξη, ευελπιστούμε να θέσουμε τις βάσεις και τις προοπτικές για το μέλλον, όχι μόνο των σχολείων μας, αλλά και της παροικίας στο σύνολό της.

Γι’ αυτό και το Μνημόνιο Συνεργασίας με το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο μάς χαροποιεί, καθώς ικανοποιεί τον στόχο μας και εντάσσεται στο πλαίσιο των προσπαθειών μας για ένα Ελληνικό Τετράγωνο που θα λειτουργεί ως κέντρο εκμάθησης, προόδου και σύγχρονης εκπαιδευτικής αντίληψης».

Ένα νέο κεφάλαιο για την ελληνική παιδεία στην Αλεξάνδρεια

Η υπογραφή του Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξανδρείας και του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου αποτελεί μια πρωτοβουλία με ιδιαίτερη σημασία.

Δεν πρόκειται μόνο για μια θεσμική συμφωνία. Πρόκειται για μια πράξη συνέχειας, μνήμης και ευθύνης απέναντι στην ιστορία της ελληνικής παιδείας στην Αλεξάνδρεια.

Η συνεργασία αυτή ανοίγει νέους δρόμους για την αξιοποίηση του εκπαιδευτικού, αρχειακού και επιστημονικού πλούτου της Κοινότητας, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει το όραμα για ένα Ελληνικό Τετράγωνο ζωντανό, δημιουργικό και ανοικτό στη γνώση.

Με σεβασμό στο παρελθόν και βλέμμα στραμμένο στο μέλλον, η Ελληνική Κοινότητα Αλεξανδρείας συνεχίζει να υπηρετεί τον διαχρονικό της ρόλο: να αποτελεί σημείο αναφοράς της ελληνικής παιδείας, του πολιτισμού και της πνευματικής καλλιέργειας στην ιστορική πόλη της Αλεξάνδρειας.

(Ελληνική Κοινότητα Αλεξανδρείας)

Μια ξεχωριστή βραδιά αφιερωμένη στον Κωνσταντίνο Π. Καβάφη πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 15 Ιουνίου 2026 στην Ιθάκη, συνδέοντας συμβολικά την Αλεξάνδρεια, τη Σύρο και το νησί του Οδυσσέα μέσα από την ποίηση, τη μουσική και τη συλλογική μνήμη.

Οι Ιθακήσιοι συγκεντρώθηκαν στις 7 το απόγευμα στον Μορφωτικό Σύλλογο Ιθάκης, όπου είχαν την ευκαιρία να απολαύσουν τον Αλεξανδρινό ποιητή με έναν διαφορετικό, βαθιά βιωματικό τρόπο. Η παρουσία της «Ομάδας Καβάφης» της Άνω Σύρου προσέδωσε στη βραδιά ιδιαίτερο συγκινησιακό και πνευματικό βάθος, αναδεικνύοντας τη διαχρονικότητα των μηνυμάτων του Καβάφη.

Η επιλογή της Ιθάκης δεν θα μπορούσε να είναι πιο συμβολική. Το νησί, γνωστό σε όλο τον κόσμο μέσα από την ομηρική παράδοση και τον μύθο του Οδυσσέα, συνδέθηκε για μια βραδιά με την Αλεξάνδρεια του Καβάφη και τη Σύρο, τόπο όπου ο πατέρας του ποιητή, Πέτρος-Ιωάννης Καβάφης, έζησε και εργάστηκε στην Ερμούπολη για περίπου είκοσι χρόνια.

Μια μουσικοποιητική εμπειρία με έντονο συναισθηματικό αποτύπωμα

Η «Ομάδα Καβάφης» κατάφερε να μαγνητίσει το κοινό, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα εσωτερικής περισυλλογής αλλά και έντονης εξωτερίκευσης. Οι θεατές άλλοτε βυθίζονταν σιωπηλά στους στίχους του ποιητή και άλλοτε εξέφραζαν τον ενθουσιασμό τους με χειροκροτήματα και επιφωνήματα επιδοκιμασίας.

Η παράσταση ανέδειξε τη δύναμη της καβαφικής ποίησης να προκαλεί αντιφατικά αλλά συμπληρωματικά συναισθήματα: στοχασμό και συγκίνηση, μνήμη και προσδοκία, εσωτερικότητα και συλλογική συμμετοχή. Κάθε λέξη, κάθε νότα και κάθε ερμηνεία λειτουργούσαν ως μέρος ενός ενιαίου ταξιδιού στον κόσμο του Αλεξανδρινού ποιητή.

Μέσα από την απαγγελία, τη μουσική και το τραγούδι, το κοινό είχε την αίσθηση ότι μεταφέρεται στο παρελθόν, στο πνευματικό περιβάλλον του Καβάφη, εκεί όπου η ποίηση γεννιέται από την αλήθεια, την επιθυμία, τη μνήμη και την τόλμη.

Ο Μπάμπης Κουλούρας και η διαχρονική αγάπη για τον Καβάφη

Κεντρική μορφή της βραδιάς υπήρξε ο Μπάμπης Κουλούρας, ιδρυτής της «Ομάδας Καβάφης» του Πολιτιστικού Συλλόγου Άνω Σύρου. Ο Συριανός καλλιτέχνης αγάπησε από τα παιδικά του χρόνια την ποίηση του Καβάφη και, με το πέρασμα των χρόνων, καλλιέργησε μια ιδιαίτερη σχέση με το έργο του, φτάνοντας να απαγγέλλει δεκάδες ποιήματα από μνήμης.

Την αγάπη αυτή τη μετέδωσε και στους συνεργάτες του, δημιουργώντας μια ομάδα που έχει ταξιδέψει την καβαφική ποίηση σε πολλές περιοχές του κόσμου. Οι μουσικοποιητικές παραστάσεις της «Ομάδας Καβάφης» έχουν παρουσιαστεί σε διαφορετικές χώρες και ηπείρους, αποσπώντας θερμή ανταπόκριση και σημαντικές διακρίσεις.

Στην Ιθάκη, ο Μπάμπης Κουλούρας εμφανίστηκε όχι μόνο ως απαγγελέας και μουσικός δημιουργός, αλλά και ως βαθύς συνομιλητής του Καβάφη. Με την εκφορά των στίχων, τη μουσική σύνθεση και τη σκηνική του παρουσία, ανέδειξε την ποίηση ως πράξη ελευθερίας, αυτογνωσίας και πνευματικής αντίστασης.

Η απαγγελία του, χωρίς δισταγμό και με απόλυτη αφοσίωση στον λόγο του ποιητή, φανέρωσε τη βαθιά εσωτερική σχέση του με το καβαφικό έργο. Στιγμές της παράστασης έδιναν την αίσθηση ότι η μορφή του Συριανού καλλιτέχνη μεταμορφωνόταν σε ομηρική φιγούρα, μεταφέροντας το φως της ποίησης στη γενέτειρα του πολυμήχανου Οδυσσέα.

Η ομάδα που έδωσε ζωή στους στίχους

Ο Μπάμπης Κουλούρας δεν βρέθηκε μόνος του στη σκηνή. Τον πλαισίωσε μια πολυμελής και εξαιρετική ομάδα μουσικών και ερμηνευτών, που συνέβαλε καθοριστικά στην ποιότητα και τη συγκινησιακή δύναμη της βραδιάς.

Στην παράσταση συμμετείχαν η Νικολέττα Ρούσου ως αφηγήτρια, ο Νίκος Ρούσσος στο πιάνο, ο Ζαννής Μαραγκός στην κιθάρα, ο Βαγγέλης Αριαγιάννης στο μπάσο, ο Νίκος Απέργης στη φυσαρμόνικα και το ακορντεόν, η Σοφία Σερέφογλου στο φλάουτο, η Γεωργία Λίτσα στο σαντούρι, καθώς και οι Χρυσούλα Κεχαγιόγλου και Ελπίδα Γαδ στο τραγούδι.

Οι δύο ερμηνεύτριες δημιούργησαν μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα, απομακρυσμένη από κάθε επιτήδευση ή ψυχρή προσέγγιση της ποίησης. Με αισθαντικότητα και αυθεντικότητα, μετέφεραν στο κοινό όχι μόνο τη μελαγχολία ή την αιχμηρότητα των στίχων, αλλά και την αισιοδοξία, το πάθος για ζωή, την ανάγκη για ελευθερία και την αποδοχή του εαυτού.

Η μουσική του Μπάμπη Κουλούρα λειτούργησε ως γέφυρα ανάμεσα στον λόγο και το συναίσθημα, επιτρέποντας ακόμη και στα πιο μελαγχολικά ποιήματα του Καβάφη να ακουστούν όχι ως θλίψη, αλλά ως απογύμνωση, ειλικρίνεια και εσωτερική αποκάλυψη.

Τιμή στον Άγγελο Κατωπόδη

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης, ο Μπάμπης Κουλούρας τίμησε τον Άγγελο Κατωπόδη, αναγνωρίζοντας τη σημαντική συμβολή του στη στήριξη της «Ομάδας Καβάφης». Ο κ. Κατωπόδης, μέσω της χορηγικής του προσφοράς, συνέβαλε ώστε η ομάδα να ταξιδέψει επανειλημμένα στην Αμερική, ενώ διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο και στη φιλοξενία της στην Ιθάκη.

Ως ένδειξη ευγνωμοσύνης, ο Μπάμπης Κουλούρας του προσέφερε αναμνηστική πλακέτα, τιμώντας την αγάπη του για την καβαφική ποίηση και τη διαχρονική του στήριξη σε πολιτιστικές δράσεις.

Η Ιθάκη υποδέχθηκε την «Ιθάκη» του Καβάφη

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα του Δήμου Ιθάκης. Η βραδιά ξεκίνησε με καλωσόρισμα από εκπρόσωπο του Δήμου, ενώ ο Δήμαρχος Ιθάκης, Διονύσιος Στανίτσας, εξέφρασε τη χαρά και την τιμή του για την παρουσία της «Ομάδας Καβάφης» στο νησί.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης ανταλλάχθηκαν αναμνηστικά ανάμεσα στον Δήμο και τον Μπάμπη Κουλούρα, ενώ το κοινό είχε την ευκαιρία να ακούσει την τραγουδισμένη «Ιθάκη» του Καβάφη, καθώς και την «Αλεξάνδρεια», σε στίχους του Αλεξανδρινού Άρη Δαβαράκη.

Στην εκδήλωση παρέστησαν, μεταξύ άλλων, η πρόεδρος της Ελληνο-Αιγυπτιακής Φιλίας, Αναστασία Μηλοπούλου, εκπρόσωποι συλλόγων, μέλη της τοπικής κοινωνίας, Ιθακήσιοι καλλιτέχνες, καθώς και προσωπικότητες που στηρίζουν διαχρονικά το έργο της «Ομάδας Καβάφης».

Ακολούθησε δείπνο, το οποίο παρέθεσε ο χορηγός Άγγελος Κατωπόδης. Την κάλυψη της βραδιάς είχε ο αρχισυντάκτης της εφημερίδας «Αλεξανδρινός Ταχυδρόμος», Γρηγόριος Χαλιακόπουλος.

Ένα ταξίδι ποίησης πέρα από σύνορα

Η βραδιά στην Ιθάκη επιβεβαίωσε ότι η ποίηση του Καβάφη εξακολουθεί να συγκινεί, να εμπνέει και να ενώνει ανθρώπους πέρα από γλώσσες, τόπους και εποχές. Μέσα από την τέχνη της απαγγελίας, της μουσικής και του τραγουδιού, η «Ομάδα Καβάφης» της Άνω Σύρου ανέδειξε τον παγκόσμιο χαρακτήρα του Αλεξανδρινού ποιητή και τη διαρκή επικαιρότητα των στίχων του.

Η συνάντηση της Αλεξάνδρειας με την Ιθάκη, μέσω της Σύρου και της καβαφικής ποίησης, υπήρξε μια βαθιά συμβολική πολιτιστική στιγμή. Μια στιγμή όπου η μνήμη, η τέχνη και η ιστορία συναντήθηκαν, υπενθυμίζοντας ότι τα μεγάλα ποιητικά ταξίδια δεν τελειώνουν ποτέ, αλλά συνεχίζουν να φωτίζουν τους ανθρώπους και τους τόπους που τα υποδέχονται.

(ekalexandria.org)

Μια σημαντική διάκριση για την Ελλάδα, την πόλη των Τρικάλων και το Μουσείο Τσιτσάνη σημειώθηκε το Σάββατο 13 Ιουνίου 2026, στο Μπιλμπάο της Χώρας των Βάσκων, στην Ισπανία. Το Μουσείο Τσιτσάνη απέσπασε ειδικό έπαινο στο πλαίσιο της επίσημης απονομής των Ευρωπαϊκών Βραβείων Μουσείων, για τον δημιουργικό του ρόλο ως ζωντανός κόμβος πολιτισμού.

Η τρικαλινή αντιπροσωπεία έδωσε δυναμικό «παρών» στην τελετή, με επικεφαλής τον Δήμαρχο Τρικκαίων και πρόεδρο της ΠΕΔ Θεσσαλίας, Νίκο Σακκά, ο οποίος παρέλαβε τη σημαντική αυτή διάκριση.

Η βράβευση αποτελεί ιδιαίτερη τιμή για το Μουσείο Τσιτσάνη, το οποίο έχει αναδειχθεί σε σημείο αναφοράς για τη μουσική, την άυλη πολιτιστική κληρονομιά και την ιστορία του λαϊκού τραγουδιού, προσελκύοντας χιλιάδες επισκέπτες και ενισχύοντας τη θέση των Τρικάλων στον ευρωπαϊκό πολιτιστικό χάρτη.

Τα «Όσκαρ των Μουσείων»

Το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Μουσείων, γνωστό ως European Museum Forum – EMF, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους και πιο αναγνωρισμένους θεσμούς στην Ευρώπη για την ανάδειξη της μουσειακής και πολιτιστικής κληρονομιάς. Λειτουργεί υπό την αιγίδα του Συμβουλίου της Ευρώπης και, από το 1977, επιβραβεύει κάθε χρόνο την καινοτομία, την ποιότητα και την κοινωνική προσφορά των μουσείων της ευρωπαϊκής ηπείρου.

Τα βραβεία του EMF, με κορυφαίο το Ευρωπαϊκό Μουσείο της Χρονιάς — European Museum of the Year Award, EMYA — θεωρούνται ευρέως ως τα «Όσκαρ των Μουσείων». Για το 2026, το μεγάλο βραβείο απέσπασε το ανοικτό μουσείο Den Gamle By στη Δανία.

Ο θεσμός δεν αξιολογεί μόνο τις συλλογές και τα εκθέματα ενός μουσείου, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτό επικοινωνεί με την κοινωνία, στηρίζει τη δημοκρατία, προωθεί την ελευθερία της έκφρασης και καταφέρνει να εμπνέει τους επισκέπτες του.

Ένας ζωντανός κόμβος πολιτισμού

Ο ειδικός έπαινος που απονεμήθηκε στο Κέντρο Έρευνας – Μουσείο Τσιτσάνη αναδεικνύει ακριβώς αυτή τη διάσταση. Σύμφωνα με το σκεπτικό της βράβευσης, το Μουσείο δείχνει πώς ένας δημοτικός πολιτιστικός θεσμός μπορεί να διαδραματίσει ουσιαστικό και δυναμικό ρόλο ως κόμβος πολιτισμού.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη συμβολή του Μουσείου στην ενίσχυση της δημιουργικότητας, στη στήριξη της νέας γενιάς μουσικών, αλλά και στην προώθηση της καλλιτεχνικής έκφρασης, της ελευθερίας του λόγου και της δημοκρατικής συμμετοχής στην πολιτιστική κληρονομιά.

Ο Δήμαρχος Τρικκαίων, Νίκος Σακκάς, εμφανώς συγκινημένος, χαρακτήρισε τη διάκριση ως επιστέγασμα της αναγνώρισης του ρόλου και της προσφοράς του Μουσείου Τσιτσάνη. Όπως ανέφερε, τα Τρίκαλα, η «πρωτεύουσα του λαϊκού τραγουδιού», φιλοξενούν το πρώτο μουσείο της χώρας που είναι αφιερωμένο σε Έλληνα καλλιτέχνη.

Ο κ. Σακκάς υπογράμμισε ότι ο Βασίλης Τσιτσάνης και ο δημιουργικός του πλούτος βρίσκονται στο επίκεντρο ενός μουσείου που αγαπήθηκε από δεκάδες χιλιάδες επισκέπτες. Όπως σημείωσε, στους χώρους του Μουσείου βρίσκεται η καρδιά του λαϊκού τραγουδιού και του ελληνικού πολιτισμού του 20ού αιώνα.

Παράλληλα, ευχαρίστησε θερμά την επιτροπή του European Museum Forum, καθώς και όλους τους επαγγελματίες και ειδικούς που εργάστηκαν για τη λειτουργία, την ανάδειξη και τη διεθνή προβολή του Μουσείου. Επόμενος στόχος, όπως ανέφερε, είναι η ακόμη μεγαλύτερη συμβολή του Μουσείου στη διάδοση και ανάδειξη του λαϊκού τραγουδιού.

Η άυλη πολιτιστική κληρονομιά στο επίκεντρο

Η τελετή απονομής αποτέλεσε την κορύφωση ενός τετραήμερου προγράμματος στο Μπιλμπάο, το οποίο περιλάμβανε εργαστήρια, παρουσιάσεις και συζητήσεις γύρω από τη σύγχρονη μουσειακή δραστηριότητα.

Το Μουσείο Τσιτσάνη συμμετείχε στη θεματική ενότητα «Ηχώ πέρα από τα αντικείμενα: επιμελούμενοι την άυλη κληρονομιά», αναδεικνύοντας τη σημασία της μουσικής, της μνήμης και της προφορικής πολιτιστικής παράδοσης ως ζωντανών στοιχείων της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Στο πλαίσιο της ενότητας αυτής, το ελληνικό μουσείο συμμετείχε σε διάλογο με σημαντικούς ευρωπαϊκούς πολιτιστικούς θεσμούς, όπως το Εθνικό Μουσείο Λογοτεχνίας και Μουσικής της Λετονίας, οι Φιλολογικοί Χώροι “La Muette” της Ελβετίας και το Μουσείο Κάι Μουνκ της Δανίας.

Την παρουσίαση του Μουσείου Τσιτσάνη πραγματοποίησε ο επικεφαλής μελετητής της έκθεσης, αρχιτέκτονας-μουσειολόγος Θωμάς Τσουκαλάς. Την ομάδα υποστήριξης και ανάδειξης του φακέλου στο Μπιλμπάο συμπλήρωσαν ο αρχαιολόγος-μουσειολόγος Αλέξανδρος Αποστόλου και ο ειδικός ψηφιακών εφαρμογών Θεόδωρος Ράντος.

Στην τρικαλινή αποστολή συμμετείχαν επίσης η εντεταλμένη σύμβουλος Δημοσίων Σχέσεων Έφη Λεβέντη, ο διευθυντής του Μουσείου Στέλιος Καραγιώργος, η προϊσταμένη της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών Θεοδώρα Σαργιώτη και η διευθύνουσα σύμβουλος της e-trikala AE Βασιλένα Μητσιάδη.

Μια διάκριση με ευρωπαϊκή σημασία

Η ευρωπαϊκή αυτή αναγνώριση επιβεβαιώνει τη δυναμική του Μουσείου Τσιτσάνη ως ενός σύγχρονου πολιτιστικού φορέα που δεν περιορίζεται στη διαφύλαξη της μνήμης, αλλά λειτουργεί ενεργά ως χώρος δημιουργίας, συμμετοχής και διαλόγου.

Παράλληλα, αναδεικνύει τον ρόλο των Τρικάλων ως πόλης που επενδύει στον πολιτισμό, στην καινοτομία και στην ανάδειξη της μουσικής κληρονομιάς. Η διάκριση του Μουσείου Τσιτσάνη αποτελεί τιμή όχι μόνο για την τοπική κοινωνία, αλλά και για την Ελλάδα, καθώς προβάλλει διεθνώς τη σημασία του λαϊκού τραγουδιού ως αναπόσπαστου μέρους της νεότερης ελληνικής πολιτιστικής ταυτότητας.

(doryforos-europa.blogspot.com)

Με το Αιγαίο να μετατρέπεται σε σκηνή πολιτισμικής συνάντησης και τον αθλητισμό να λειτουργεί ως γέφυρα επικοινωνίας ανάμεσα στους λαούς, πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στην Ελλάδα το 2ο «Κύπελλο Φιλίας Κίνας–Ελλάδας», με τίτλο «Ο Δρόμος του Μεταξιού με Δράκους – Αγώνες στο Αιγαίο».

Η διοργάνωση φιλοξενήθηκε στο Ολυμπιακό Κέντρο Κωπηλασίας και Κανό-Καγιάκ του Σχοινιά, στον Δήμο Μαραθώνα, και συνδιοργανώθηκε από την Πρεσβεία της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας στην Ελλάδα και κινεζικές κοινότητες της διασποράς στη χώρα.

Με αφετηρία την παραδοσιακή γιορτή Ντουανγού, γνωστή διεθνώς και ως Dragon Boat Festival, οι αγώνες ανέδειξαν την κωπηλασία ως μέσο πολιτιστικής ανταλλαγής και φιλίας. Η διοργάνωση συνέχισε το κεφάλαιο της αμοιβαίας γνωριμίας και μάθησης μεταξύ του κινεζικού και του ελληνικού πολιτισμού, ενισχύοντας τους δεσμούς μεταξύ των δύο λαών.

Την ημέρα των αγώνων επικράτησε εορταστική ατμόσφαιρα, με τους ήχους των τυμπάνων να δίνουν τον ρυθμό και σχεδόν χίλιους προσκεκλημένους, εκπροσώπους της κινεζικής ομογένειας, αθλητές και θεατές να συγκεντρώνονται στον Σχοινιά για να παρακολουθήσουν τους αγώνες και να γιορτάσουν τη φιλία Κίνας και Ελλάδας.

Χαιρετισμός από τον Πρέσβη της Κίνας στην Ελλάδα

Στην εκδήλωση παρέστη και απηύθυνε χαιρετισμό ο Πρέσβης της Κίνας στην Ελλάδα, Φανγκ Τσιού, ο οποίος μετέφερε τις ευχές του για τη γιορτή του Ντουανγού προς τους Κινέζους ομογενείς και τους Έλληνες φίλους της Κίνας.

Ο Πρέσβης υπογράμμισε ότι το 2026 συμπληρώνονται είκοσι χρόνια από την εγκαθίδρυση της Συνολικής Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης μεταξύ Κίνας και Ελλάδας. Όπως ανέφερε, κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες οι δύο χώρες πορεύθηκαν από κοινού, ενισχύοντας την πολιτική αμοιβαία εμπιστοσύνη, πετυχαίνοντας σημαντικά αποτελέσματα στην πρακτική συνεργασία και διευρύνοντας τις πολιτιστικές ανταλλαγές.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και σε έργα-ορόσημα, όπως το λιμάνι του Πειραιά, τονίζοντας ότι έχουν αποφέρει οφέλη στους λαούς των δύο χωρών και αποτελούν διεθνές παράδειγμα συνεργασίας, αμοιβαίου οφέλους και ανταλλαγής μεταξύ πολιτισμών.

Παραπέμποντας στο κινεζικό ρητό «εκείνοι που μοιράζονται κοινές φιλοδοξίες δεν θεωρούν τα βουνά και τις θάλασσες εμπόδιο», ο Φανγκ Τσιού σημείωσε ότι το πνεύμα των αγώνων «δράκοντος» και το πνεύμα του Μαραθωνίου υπερβαίνουν τα γεωγραφικά σύνορα και ενώνουν πολιτισμούς. Όπως τόνισε, η διοργάνωση αντανακλά τη βαθιά κατανόηση και τη γνήσια φιλία μεταξύ Κίνας και Ελλάδας, εκφράζοντας την ευχή οι διμερείς σχέσεις να συνεχίσουν να προοδεύουν σταθερά, όπως «μια λέμβος δράκοντος που διασχίζει τα κύματα».

Ο Μαραθώνας ως γέφυρα φιλίας και συνεργασίας

Χαιρετισμό απηύθυνε και ο αντιδήμαρχος Μαραθώνα Χρήστος Στάμος, ο οποίος μετέφερε τις ευχές του για τη γιορτή και υπογράμμισε τη συμβολική σημασία του Μαραθώνα ως τόπου συνδεδεμένου με την επιμονή, την αντοχή και την υπέρβαση.

Ο κ. Στάμος ανέφερε ότι οι ανταλλαγές μεταξύ Κίνας και Ελλάδας, τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο, έχουν αποφέρει σημαντικά αποτελέσματα και έχουν οικοδομήσει ισχυρούς δεσμούς φιλίας. Παράλληλα, τόνισε ότι ο Δήμος Μαραθώνα θα συνεχίσει να λειτουργεί ως γέφυρα επικοινωνίας, σε συνεργασία με την κινεζική πρεσβεία και τις κινεζικές κοινότητες της Ελλάδας, με στόχο οι αγώνες να εξελιχθούν σε κοινό πολιτιστικό σήμα κατατεθέν των δύο χωρών.

Οκτώ ομάδες στους αγώνες

Στη φετινή διοργάνωση συμμετείχαν οκτώ ομάδες, αποτελούμενες τόσο από μέλη κινεζικών κοινοτήτων της Ελλάδας όσο και από Έλληνες φίλους της Κίνας. Η συμμετοχή αυτή ανέδειξε το πνεύμα συνεργασίας, αλληλεγγύης και αμοιβαίου σεβασμού που χαρακτηρίζει τις σχέσεις των δύο λαών.

Μέσα σε κλίμα ενθουσιασμού και συναγωνισμού, οι αθλητές αγωνίστηκαν με υψηλό ηθικό και ομαδικό πνεύμα. Υπό τον ρυθμό των τυμπάνων, οι ομάδες κωπηλατούσαν συγχρονισμένα και με αποφασιστικότητα, ενώ κάθε τελική προσπάθεια συνοδευόταν από το θερμό χειροκρότημα των θεατών.

Οι αγώνες ανέδειξαν τις αξίες της ενότητας, της επιμονής και της προόδου, καθώς και τη δυναμική παρουσία της κινεζικής ομογένειας στην Ελλάδα.

Μετά από διαδοχικούς γύρους έντονου ανταγωνισμού, την πρώτη θέση κατέκτησε η ομάδα του Ελληνοκινεζικού Εμπορικού Επιμελητηρίου Ελλάδας. Τη δεύτερη θέση κατέλαβε η ομάδα του Συλλόγου Καταγόμενων από το Τσινγκτιέν στην Ελλάδα, ενώ την τρίτη θέση πήρε η ομάδα της Ομοσπονδίας Φουτζιάν Κινέζων Μεταναστών στην Ελλάδα.

Αθλητισμός, πολιτισμός και φιλία των λαών

Η επιτυχής διοργάνωση του 2ου «Κυπέλλου Φιλίας Κίνας–Ελλάδας» αποτέλεσε χαρακτηριστικό παράδειγμα διάδοσης της παραδοσιακής κινεζικής κουλτούρας στο εξωτερικό, αλλά και σημαντικό όχημα για την αμοιβαία μάθηση μεταξύ πολιτισμών.

Μέσα από τον αθλητισμό, τη συμμετοχή της ομογένειας και τη σύνδεση με την παράδοση του Dragon Boat Festival, η διοργάνωση συνέβαλε στην περαιτέρω ενίσχυση των δεσμών μεταξύ Κίνας και Ελλάδας.

Με όχημα τον αθλητισμό και ψυχή τον πολιτισμό, το «Κύπελλο Φιλίας Κίνας–Ελλάδας» ανέδειξε τη σημασία της λαϊκής διπλωματίας, της πολιτιστικής ανταλλαγής και της φιλίας ανάμεσα στους δύο λαούς, εμπλουτίζοντας ακόμη περισσότερο το πλαίσιο συνεργασίας των δύο χωρών.

(www.shobserver.com)

Σε μια σημαντική συμφωνία για το μέλλον ενός από τα εμβληματικότερα μνημεία της Ρωμιοσύνης προχώρησε σήμερα το Οικουμενικό Πατριαρχείο, με αντικείμενο τη διαχείριση και αξιοποίηση του συγκροτήματος του Ελληνικού Ορφανοτροφείου της Πριγκήπου.

Η συμφωνία υπογράφηκε στο κτήριο της Μαρασλείου Σχολής στο Φανάρι από τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο και τον Serdar Bilgili, πρόεδρο του Ομίλου Bilgili Holding, ο οποίος δραστηριοποιείται στον τομέα των επενδύσεων σε ακίνητα. Παρούσα ήταν και η Κωστάντζα Σμπώκου-Κωνσταντακοπούλου, εκ μέρους της ENSOFI Holding, ελληνικής εταιρείας που δραστηριοποιείται στη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη και στις επενδύσεις ακινήτων.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Οικουμενικού Πατριαρχείου, η συνεργασία του Πατριαρχείου με τις εταιρείες Bilgili Holding και ENSOFI Holding εντάσσεται στο διαχρονικό ενδιαφέρον του για τη διάσωση, προστασία και ανάδειξη του ιστορικού αυτού συγκροτήματος, το οποίο αποτελεί σημείο αναφοράς για την ιστορία της ελληνικής κοινότητας της Κωνσταντινούπολης.

Στην τελετή υπογραφής παρέστησαν, μεταξύ άλλων, ο Σεβ. Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας κ. Μακάριος, πρόεδρος της ειδικής Επιτροπής του Οικουμενικού Πατριαρχείου που μελέτησε και οριστικοποίησε τη συμφωνία, καθώς και ο Παντελεήμων Βίγκας, Άρχων Μέγας Χαρτοφύλαξ του Πατριαρχείου, ο οποίος τα τελευταία χρόνια συντόνισε τις σχετικές ενέργειες για το ζήτημα του Ορφανοτροφείου. Παρόντες ήταν επίσης συνοδικοί Μητροπολίτες, στελέχη του Πατριαρχείου και υψηλόβαθμα στελέχη των δύο εταιρειών.

Ένα μνημείο με βαριά ιστορία

Το Ελληνικό Ορφανοτροφείο της Πριγκήπου αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα ξύλινα κτήρια στην Ευρώπη και ένα μνημείο με ιδιαίτερη ιστορική, αρχιτεκτονική και συμβολική αξία. Το πενταώροφο οικοδόμημα, με 206 δωμάτια, κατασκευάστηκε το 1898 από τον Γάλλο αρχιτέκτονα Αλεξάντρ Βαλορί, αρχικά ως πολυτελές ξενοδοχείο με την ονομασία «Pringipos Palace», για την εταιρεία που διαχειριζόταν και το γνωστό Orient Express.

Ωστόσο, η λειτουργία του ως ξενοδοχείου και καζίνο δεν προχώρησε, καθώς ο σουλτάνος Αμπντούλ Χαμίτ Β΄ αρνήθηκε να παραχωρήσει τη σχετική άδεια. Το κτήριο αγοράστηκε στη συνέχεια από την Ελένη Ζαρίφη, σύζυγο εύπορου Έλληνα τραπεζίτη της Κωνσταντινούπολης, η οποία το δώρισε στο Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Από το 1903, το κτήριο λειτούργησε ως ορφανοτροφείο και φιλοξένησε περίπου 5.800 ορφανά παιδιά της ελληνικής μειονότητας. Η λειτουργία του συνεχίστηκε έως το 1964, όταν έκλεισε μέσα στο κλίμα πολιτικής έντασης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας λόγω του Κυπριακού.

Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, το άλλοτε επιβλητικό συγκρότημα εγκαταλείφθηκε και υπέστη σοβαρές φθορές από τον χρόνο και τις φυσικές καταστροφές, με αποτέλεσμα να μετατραπεί σταδιακά σε ερείπιο.

Από τη δικαστική δικαίωση στις προσπάθειες αποκατάστασης

Το 1997 το κτήριο κατασχέθηκε από την τουρκική κυβέρνηση, ωστόσο το Οικουμενικό Πατριαρχείο προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Το 2010, το ΕΔΔΑ αποφάσισε την επιστροφή του ακινήτου στο Πατριαρχείο, σηματοδοτώντας μια ιδιαίτερα σημαντική δικαίωση.

Η απόφαση αυτή αποτέλεσε την αφετηρία για τις προσπάθειες εξεύρεσης της καταλληλότερης λύσης για τη διάσωση και αξιοποίηση του ιστορικού συγκροτήματος. Πρόκειται, μάλιστα, για το μοναδικό ακίνητο για το οποίο το Οικουμενικό Πατριαρχείο διαθέτει τίτλους ιδιοκτησίας στο όνομά του.

Το 2018, η Europa Nostra ενέταξε το Ελληνικό Ορφανοτροφείο της Πριγκήπου στον κατάλογο των επτά πιο απειλούμενων μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ευρώπη, υπογραμμίζοντας την επείγουσα ανάγκη προστασίας του. Τον Αύγουστο του 2022, οι τουρκικές αρχές έδωσαν την έγκρισή τους για την έναρξη των έργων αποκατάστασης.

Η νέα συμφωνία θεωρείται ένα ακόμη καθοριστικό βήμα στην πορεία διάσωσης και επαναξιοποίησης του ιστορικού αυτού μνημείου, το οποίο συνδέεται άρρηκτα με τη μνήμη, την κοινωνική προσφορά και την παρουσία του Ελληνισμού στην Κωνσταντινούπολη.

(ertnews.gr)

Το μέλλον της καινοτομίας, ο ρόλος της Τεχνητής Νοημοσύνης και η ανάγκη ενίσχυσης της εξωστρέφειας της ελληνικής περιφέρειας βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης που είχε ο κ. Ιωάννης Χρυσουλάκης, πρώην Γενικός Γραμματέας Απόδημου Ελληνισμού, με την Άννα Σαρηγιάννη στην εκπομπή «ΆνναΤροπή».

Αφορμή της συζήτησης αποτέλεσε το πρόσφατο Aristotle Innovation Forum, το οποίο πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία στη Θεσσαλονίκη, αναδεικνύοντας τη δυναμική της πόλης ως κόμβου καινοτομίας, τεχνολογίας και διεθνούς διαλόγου. Ο κ. Χρυσουλάκης χαρακτήρισε το Φόρουμ ως ένα «κοσμοϊστορικό γεγονός», υπογραμμίζοντας ότι έθεσε ιδιαίτερα ψηλά τον πήχη για τη σύνδεση της ακαδημαϊκής γνώσης, της επιχειρηματικότητας, της βιομηχανίας και της κοινωνίας.

Κεντρικός άξονας του Aristotle Innovation Forum ήταν η συνάντηση της αριστοτελικής σκέψης με τη σύγχρονη εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Όπως σημείωσε ο κ. Χρυσουλάκης, η διοργάνωση δεν περιορίστηκε σε μια τεχνολογική συζήτηση, αλλά επιχείρησε να ανοίξει έναν ευρύτερο διάλογο για το πώς η καινοτομία μπορεί να υπηρετήσει τον άνθρωπο, την κοινωνία και το μέλλον.

«Το Aristotle Innovation Forum έδωσε το στίγμα του και θα εξελιχθεί σε ένα ετήσιο σημείο αναφοράς για την καινοτομία, την τεχνολογία και την τεχνητή νοημοσύνη, δημιουργώντας γέφυρες ουσιαστικής συνεργασίας ανάμεσα στην ακαδημαϊκή κοινότητα, την επιχειρηματικότητα και τη βιομηχανία», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στη διεπιστημονική προσέγγιση του Φόρουμ. Πέρα από τις τεχνολογικές εφαρμογές και τις δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης, αναδείχθηκαν κρίσιμα ζητήματα που σχετίζονται με τη βιοηθική, τη φιλοσοφία, την κοινωνική ευθύνη και τη σχέση του ανθρώπου με την τεχνολογία. Η συμμετοχή σημαντικών προσωπικοτήτων από διαφορετικές χώρες και επιστημονικά πεδία προσέδωσε στη διοργάνωση διεθνή χαρακτήρα και ουσιαστικό περιεχόμενο.

Στη διάρκεια της συζήτησης τέθηκε και το ζήτημα της αξιοποίησης της ιδιαίτερης ταυτότητας και της ιστορικής κληρονομιάς της Κω, με επίκεντρο το παγκόσμια αναγνωρίσιμο όνομα του Ιπποκράτη. Ο κ. Χρυσουλάκης εμφανίστηκε θετικός στην προοπτική διοργάνωσης ενός αντίστοιχου συνεδρίου ή φόρουμ στο νησί, επισημαίνοντας όμως ότι μια τέτοια πρωτοβουλία απαιτεί σοβαρό στρατηγικό σχεδιασμό, συνεργασία και συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων φορέων.

«Η Κως έχει ένα πολύ βαρύ brand name, τον Ιπποκράτη, το οποίο έχει παγκόσμια απήχηση. Προφανώς και μπορεί να μεταβληθεί και να γίνει ένα Ιπποκρατικό Φόρουμ, αλλά εκεί χρειάζεται η σύμπνοια και η συνεργασία όλων των φορέων, της τοπικής αυτοδιοίκησης, των υπουργείων και του ιδιωτικού τομέα», τόνισε.

Στο πλαίσιο αυτό, παρουσίασε και μια ενδιαφέρουσα ιδέα προς περαιτέρω επεξεργασία: τη δημιουργία ενός φόρουμ που θα συνδέει την Ιπποκρατική Ιατρική, γνωστή στην Ινδία ως Unani Medicine, με την Αγιουρβεδική ιατρική. Μια τέτοια πρωτοβουλία θα μπορούσε να αποτελέσει γέφυρα γνώσης, πολιτισμού και επιστημονικού διαλόγου ανάμεσα στην Ελλάδα και την Ινδία, αναδεικνύοντας παράλληλα τη διεθνή διάσταση της ελληνικής πολιτιστικής και επιστημονικής κληρονομιάς.

Ο κ. Χρυσουλάκης στάθηκε επίσης στη σημασία των ανθρώπινων σχέσεων και της προσωπικής προσπάθειας για την επιτυχία μεγάλων διοργανώσεων. Όπως εξήγησε, πίσω από κάθε σημαντική πρωτοβουλία δεν βρίσκεται μόνο η τεχνολογία ή ο σχεδιασμός, αλλά κυρίως η συστηματική δουλειά, η εμπιστοσύνη και τα δίκτυα συνεργασίας.

«Θέλει φοβερά προσωπική δουλειά. Λάβετε υπόψη ότι 40 ομιλητές από 10 κράτη ήρθαν χάρη στην προσωπική σχέση που έχω μαζί τους. Δεν γίνεται από έναν μόνο, θέλει σύμπνοια και οργάνωση από πολλούς. Το θέμα δεν είναι απλά να συζητάμε, είναι να παράγουμε έργο προς το καλό του τόπου μας», υπογράμμισε.

Η συζήτηση ανέδειξε με σαφήνεια ότι η καινοτομία δεν αποτελεί υπόθεση μόνο των μεγάλων αστικών κέντρων, αλλά μπορεί και πρέπει να αποτελέσει εργαλείο ανάπτυξης και εξωστρέφειας για την ελληνική περιφέρεια. Η σύνδεση της τεχνολογίας με την ιστορία, της Τεχνητής Νοημοσύνης με τη φιλοσοφία και της τοπικής ταυτότητας με τη διεθνή συνεργασία μπορεί να δημιουργήσει νέες προοπτικές για την Ελλάδα, τις πόλεις και τα νησιά της.

Το παράδειγμα του Aristotle Innovation Forum δείχνει ότι, όταν υπάρχει όραμα, συνεργασία και οργανωμένη προσπάθεια, η Ελλάδα μπορεί να πρωταγωνιστήσει στον διεθνή διάλογο για την καινοτομία, αξιοποιώντας ταυτόχρονα το ισχυρό της πολιτιστικό και επιστημονικό απόθεμα.